№5 станция. _зына бойына _дісі бойынша т_сек-орынын ауыстыру.docx



«Клиникаға кіріспе және коммуникативті дағдылар» пәні бойынша ОҚКЕ бағалау парағы

№5 станция. Ұзына бойына әдісі бойынша төсек-орынын ауыстыру.

Студенттің аты-жөні____________________________топ _____________

Экзамен қабылдаушы_________________________________

Тапсырмаларды орындалу критериі

0,4-0,5 балл

0,2-0,3 балл

0-0,1 балл

1

*Сәлемдесу

Амандасты, өзін таныстырды (аты-жөні лауазымы) Науқастың аты-жөнін, жасын (толық жасын) анықтады

 

 

2

 

Алдағы іс-әрекеттердің мақсаты мен ретін түсіндіріп, науқастың келісімін алды

 

 

 

 

Науқасқа өз ниетін түсіндірді («сізге төсек-орынын ауыстырсам болама? Бұл сізге қазір ыңғайлы ма?») науқастың жағдайын бағалайды және процедураға қатысу мүмкундігін (Сіз өзіңізді қалай сезініп тұрсыз? Сіз бұрыла аласыз ба?… Дәрігер сізге рұқсат берді ме?…)

«Процедура қауіпсіз, сіздің мазаңызды алмауға тырысамын, бірақ сізге бір жаққа аударылуыңызға тура келеді, мүмкін, бұл сізге кейбір қиындықтар тудыруы мүмкін. Мен сізге көмектесемін…»

Процедура мақсаты- жайлылықты, тазалық пен қауіпсіздікті науқасқа қамтамасыз ету.

Жатқан адам бойы бағытымен төсекті ауырсыру ол- жатқан науқастың төсек орынын ауыстыру үшін қолданылады, төсекте бұрылу мүмкіндігі бар және белсенді іс-әрекет жасай алатын науқастарға рұқсат берілген.

 

 

3

Рәсімге жабдықтарды дайындау

Таза төсек жинағын дайындауды (жайма, жапқыш, жасық төсенішін) және лас төсекті салу үшін арнайы қапшықты әзірлейді.

Гигиеналық әдіспен қолды жуып алу керек, бір реттік алжапқыш пен қолқап киіп алу қажет

 

 

4

Рәсімді орындау, жастық төсенішін ауыстыру

Алдағы іс-әрекеттің ретін науқасқа түсіндіру. (Қазір бір бүйіріне бұрыламыз және жастықты алып тастаймыз… жаксы…) Абайлап науқасты бір бүйіріне ауыстырып, жастықты алу керек. Жастықтың төсенішін алып, арнайы қапшыққа салады, науқастың жастығына таза төсенішті кигізу керек.

Науқастың жағдайын процедура кезінде бақылап, жылы сөздермен қолдау керек. (Жақсы… Осылай… Сізге ыңғайлы ма?…) әр іс-қимылды түсіндіру керек.

 

 

 

5

Рәсімді орындау, жапқышты ауыстыру. Тазасын дайындап және ласын орау.

Жартысына дейін ұзына бойынша таза жапқышты орап бойлық білекке. (Алдағы іс-әрекеттің ретін науқасқа түсіндіру. «Қазір бір бүйіріне бұрыламыз және жастықты алып тастаймыз… жаксы…)

Науқасты керуеттің бір жағына ауыстырып, бір бүйіріне бетін өзіне қаратып бұрамыз (көмекші науқасты ұстап тұру керек). Лас жапқышты ұзына бойына науқас жаққа ораймыз.

Науқастың жағдайын процедура кезінде бақылап, жылы сөздермен қолдау керек (Жақсы… Осылай… Сізге ыңғайлы ма?…).

 

 

6

Рәсімді орындау. Таза төсенішті төсеу және науқастың қалпын ауыстыру

Керуеттің босаған бөлігіне таза төсеніштің білегін төсеу. Науқасты арқасына жатқызып, кейін бір бүйіріне ауыстырып, таза төсенішке қарай жатқызамыз («Қазір таза төсеніш төсейміз…»)

Науқасытың жағдайын процедура кезінде бақылап, жылы сөздермен қолдау қажет (Жақсы… Осылай… Сізге ыңғайлы ма?…)

 

 

7

Рәсімді орындау. Лас төсенішті алып, таза төсеніштін жан жағын түзеп төсеу

Лас төсенішті алып, таза төсенішті төсеп, төсеніштің шетін қайырып матрацтың астына жаяды. Науқасты ыңғайлы етіп арқасына жатқызамыз.

Науқастың жағдайын процедура кезінде бақылап, жылы сөздермен қолдау қажет (Жақсы… Осылай… Сізге ыңғайлы ма?…) әр іс-қимылды түсіндіру керек.

Лас төсенішті арнайы қапқа салады. Науқасты мақтайды: «Жарайсыз, сіз орындадыңыз…»

 

 

 

8

Рәсімді аяқтау. Көрпе тысын ауыс-тыру. Инфекциялық қауіпсіздікті қамтамысыз ету

Таза жапқышты көрпеге кигізіп, науқасты жабу. Лас жапқышты арнайы қапшыққа саламыз. Қапшықты жауып, шаруашылық медбикеге дезинфекция үшін береміз. Қолқапты шешеді. Гигиеналық әдіспен қолды өңдейді.

Науқасқа қатысқаны үшін рахмет айтып және онымен қоштасады.

 

 

0-0,1 критерий орындалмаған

0,2-0,3 критерий ескертумен орындалды

0,4-0,5 критерий орындалды

Максималды баға 4,0 балл (А –«өте жақсы») баллды-рейтингті жүйе бойынша баға.

Баға_________ балл (әріп) Емтихан алушының қолы________________

Өткізілген күні________________

Ескерту: *коммуникативті дағдылар курсивпен белгіленген.

 

Фил. 5 и 12 т.



Тема 5. Философия Средневековья.
32. Основные этапы философии средневековья и их характеристика.
Философская мысль Средних веков принадлежит к эпохе феодализма (V – XV вв.). Однако неверно было бы думать, что переход от одного общественного уклада к другому произошел внезапно. И хотя чаще всего начало Средневековья связывают с падением Западной Римской империи (476 г.), такая датировка весьма условна. Период становления средневековой культуры справедливо было бы обозначить I– IV вв. н. э. В эти несколько столетий соперничали между собой философские учения стоиков, эпикурейцев, неоплатоников, выросшие на старой, языческой почве, и формирующиеся очаги новой веры и новой мысли, составившие впоследствии основу средне­вековой теологии и философии. При этом христианская мысль нередко пыталась ассимилировать достижения античной философии, особенно неоплатонизма и стоицизма, включая их в новый, чуждый им контекст. Для средневековых философов между человеком и всей остальной Вселенной лежит непроходимая пропасть. Человек – пришелец из другого мира (который можно назвать «небесным царством», «духовным миром», «раем», «небом») и должен опять туда вернуться. Хотя он, согласно Библии, сам сделан из земли и воды, хотя он растет и питается, как растения, чувствует и двигается, как животное, он сродни не только им, но и Богу. Именно в рамках христианской традиции сложились представления, ставшие затем штампами: человек – царь природы, венец творения.

В средневековой философии можно выделить следующие этапы.

1. Патристика (преддверие патристики, золотой век патристики, конец патристики).

2. Переходный период от патристики к схоластике.

3. Схоластика (ранняя схоластика, средняя схоластика, поздняя схоластика).

33. Основные идеи философии Августина Блаженного.
Можно выделить следующие основные положения философии Августи­на Блаженного: ход истории, жизнь общества — это борьба двух противоположных царств -Земного (грешного) и Божественного; Земное царство воплощается в государственных учреждениях, власти, армии, бюрократии, законах, императоре; Божественное царство представлено священнослужителями – особыми людьми, наделенными благодатью и близкими к Богу, которые объе­динены в христианскую Церковь; Земное царство погрязло в грехах и язычестве и будет рано или поздно побеждено Божественным царством; в связи с тем, что большинство людей грешны и далеки от Бога, свет­ская (государственная) власть необходима и будет существовать далее, но будет подчинена духовной власти; короли и императоры должны выражать волю христианской Церкви и подчиняться ей, а также непосредственно Папе Римскому; Церковь — единственная сила, способная объединить мир; бедность, зависимость от других (ростовщиков, землевладельцев и т. д.), подчинение не угодны Богу, но, пока эти явления существуют, с ними надо смириться и терпеть, надеяться на лучшее; высшее блаженство — счастье человека, которое понималось как углубление в себя, ученость, понимание истины; после смерти праведники в награду от Бога получают загробную жизнь.





34. Проблема соотношения веры и разума в философии Фомы Аквинского.
Исследуя проблему познания, Фома Аквинский приходит к сле­дующим выводам:

• вера и разум – не одно и то же (как считал Августин Блаженный), а различные понятия;

• вера и разум одновременно участвуют в процессе познания;

• вера и разум дают истинное знание;

• если человеческий разум противоречит вере, то он дает не­истинное знание;

• все в мире делится на то, что можно познать рационально (разумом), и то, что разумом непознаваемо;

• разумом можно познать факт существования Бога, единство Бога, бессмертие человеческой души и др.;

• не поддаются рациональному (разумному) познанию про­блемы сотворения мира, первородного греха, троичность Бо­га, а следовательно, могут быть познаны через Божественное откровение;

• философия и теология — разные науки;

• философия может объяснить только то, что познаваемо разумом;

• все остальное (божественное откровение) может познать только теология.

Тема 12. Специфика сознания.
75. Сознание как высшая форма психического отражения. Специфика взаимосвязи сознания и мозга.
Психика как отражение действительности характеризуется разными уровнями. Высший уровень психики, свойственный человеку, образует сознание. Сознание – это высшая, интегрирующая форма психики, результат общественно-исторических условий формирования человека в деятельности, при постоянном общении (с помощью речи) с другими людьми. Следовательно, сознание – это общественный продукт. Характеристики сознания. 1. Человеческое сознание включает в себя совокупность знаний о мире. В структуру сознания входят познавательные процессы (восприятие, память, воображение, мышление и др.), с помощью которых человек подлинно обогащает знания о мире и о самом себе. 2. Вторая характеристика сознания – отчетливое различение Я и «Не-Я». Человек выделившийся из окружающего мира, продолжает сохранять мир в своем сознании и осуществлять самосознание. Человек производит сознательную оценку себя, своих мыслей, поступков. 3. Третья характеристика сознания – обеспечение целеполагания. В функции сознания входит формирование целей, при этом сравниваются мотивы, принимаются волевые решения, учитывается ход реализации целей. 4. Четвертая характеристика – включение в состав сознания определенного отношения. В сознание человека входит мир его чувств, в нем представлены эмоции оценки межличностных отношений. В целом сознание характеризуется 1. Активностью (избирательностью), 2. интернациональностью (направленностью на предмет), 3. мотивационно-ценностным характером. 4. Различными уровнями ясности.



76. Предпосылки возникновения сознания и его социальная сущность.
Тайна происхождения сознания есть тайна происхождения человека, которая ввиду отсутствия строгой теории антропогенеза до конца не разгадана. В истории познания высказывались разные представления на сей счет. Представители концепции абиогенеза настаивают на спонтанном возникновении жизни из неживой природы вследствие разных причин — теплового стресса, сильного геомагнитного излучения и т. д, Сторонники концепции панспермии полагают, что жизнь зародилась не на Земле, а привнесена из Космоса — то ли случайно, то ли после посещения Земли инопланетянами. Продолжает существовать и даже успешно развиваться и теистическая концепция происхождения человека в акте божественного творения.

По сей день важным объектом спора остается вопрос о «механизме» перехода от животного к человеку. В частности, одна из точек зрения на сей счет заключается в том, что человек — результат «генетической ошибки», сбоя эволюционной программы развития природы, обусловленного процессами космического масштаба.

77. Структура сознания. Соотношение понятий «сознание», «мышление», «рассудок», «разум».

Сознание являет собой сложнейшую структуру психологии человека, что состоит из элементов самого сознания и их связей. Прежде чем перейти к детальному рассмотрению его составляющих частей, следует отметить, что сознание являет собой отражение объективной реальности и непременно включает в себя волевые процессы, разум и чувства.
Разум — высшая ступень логического понимания, теоретическое, рефлексирующее, философски мыслящее сознание, оперирующее широкими обобщениями и ориентированное на наиболее полное и глубокое знание истины.
Сознание — одна из форм проявления нашей души, при этом очень существенная форма, преисполненная глубокого содержания. В жизни мы часто употребляем эти понятия как синонимы. Однако понятие «душа» шире понятия «сознание». Например, чувства — это состояние души. Их нельзя отождествлять с сознанием. Как синоним понятия «душа» мы можем употреблять понятие «психика».
Рассудок —  низшая ступень логического понимания. Это скорее житейское, расчетливое мышление, отличающееся конкретностью и ориентированное на практическую пользу.
Мышление – это психический познавательный процесс обобщенного и опосредованного отражения предметов и явлений объективного мира в их существенных связях и проявлениях.

78. Сознание и язык. Социальные функции языка.
Сознание и язык образуют единство: в своем существовании они предполагают друг друга, как внутреннее, логически оформленное идеальное содержание предполагает свою внешнюю материальную форму. Язык есть непосредственная деятельность сознания. Сознание не только выявляется, но и формируется с помощью языка. Посредством языка происходит переход от восприятий и представлениям к понятиям, протекает процесс оперирования понятиями. Язык и сознание едины. В этом единстве определяющей стороной является сознание: будучи отражением действительности, оно “лепит” формы и диктует законы своего языкового бытия. Но единство – это не тождество: сознание отражает действительность, а язык обозначает ее и выражает в мысли. Речь – это не мышление. Язык и сознание образуют противоречивое единство. Язык влияет на сознание (различаются стили мышления разных народов).

физиология 3 т



 

Раздел: Общие свойства возбудимых тканей

 

Задание {{218}} ТЗ 218 Тема 2-0-0

Активация свертывающей системы крови инициирует … системы крови

— ингибирование антисвертывающей

+ активацию антисвертывающей

— сохранение исходной активности антисвертывающей

+ активацию фибринолитической

— ингибирование фибринолитической

— активацию антисвертывающей и ингибирование фибринолитической

 

Задание {{219}} ТЗ 219 Тема 2-0-0

Возбудимость — это

— способность возбудимых тканей отвечать на раздражение какой-либо реакцией

+ способность возбудимых тканей отвечать на раздражение генерацией ПД

— способность всех тканей организма отвечать на раздражение какой-либо реакцией

 

Задание {{220}} ТЗ 220 Тема 2-0-0

Возбудимостью обладают

— нервная и эпителиальная ткани

— мышечная и соединительная ткани

+ нервная и мышечная ткани

— эпителиальная и соединительная ткани

 

Задание {{221}} ТЗ 221 Тема 2-0-0

Факторами, определяющими электрические свойства возбудимых тканей, являются

+ ионная асимметрия основных потенциалобразующих ионов

— ионная асимметрия всех ионов цитоплазмы и интерстиция

— одинаковая концентрация натрия и калия внутри и снаружи клетки

+ селективная проницаемость клеточной мембраны

— отсутствие избирательной проницаемости для всех ионов

— отсутствие избирательной проницаемости для натрия

 

Задание {{222}} ТЗ 222 Тема 2-0-0

Основными потенциалобразующими ионами являются

— натрий и кальций

— калий и хлор

— кальций и хлор

+ натрий и калий

 

Задание {{223}} ТЗ 223 Тема 2-0-0

Концентрационный градиент — это вектор,

+ показывающий направление перемещения ионов в процессе диффузии

определяющий перемещение зарядов через мембрану

— вдоль которого перемещаются ионы по гидростатическому давлению

 

Задание {{224}} ТЗ 224 Тема 2-0-0

Соответствие между потенциалобразующими ионами и направлением их концентрационных градиентов

L1: натрий

R1: в клетку

L2: калий

R2: из клетки

R3: в клетку и из клетки

 

Задание {{225}} ТЗ 225 Тема 2-0-0

Селективная проницаемость мембраны возбудимых тканей — это

— зависимость проницаемости от величины осмотического давления

— хорошая проницаемость для анионов и плохая катионов

+ зависимость проницаемости от функционального состояния клетки

 

Задание {{226}} ТЗ 226 Тема 2-0-0

Проницаемость клеточной мембраны для калия

— преимуществена при раздражении клетки

+ преимуществена вне раздражения (в покое)

одинаковая в покое и при раздражении

 

Задание {{227}} ТЗ 227 Тема 2-0-0

Проницаемость клеточной мембраны для натрия

+ преимуществена при раздражении клетки

— преимуществена в покое

одинаковая в покое и при раздражении

 

Задание {{228}} ТЗ 228 Тема 2-0-0

Соответствие между физиологическим состоянием возбудимых тканей и зарядом их мембраны

L1: покой

R1: плюс снаружи, минус внутри

L2: при действии раздражителя

R2: минус снаружи, плюс внутри

R3: заряд равен нулю

 

Задание {{229}} ТЗ 229 Тема 2-0-0

Потенциал покоя преимущественно обусловлен

— входом натрия в клетку

+ выходом калия из клетки

— одновременным входом натрия и выходом калия

— входом хлора

 

Задание {{230}} ТЗ 230 Тема 2-0-0

В покое калий выходит из клетки вдоль градиента

+ концентрационного

 

Задание {{231}} ТЗ 231 Тема 2-0-0

калиевый потенциал — это потенциал мембраны, равный — 97 мВ

+ равновесный

 

Задание {{232}} ТЗ 232 Тема 2-0-0

Различное значение потенциала покоя и равновесного калиевого потенциала связано с

— одновременным перемещением натрия и калия через мембрану

— входом кальция в клетку

+ утечкой натрия в клетку

— входом хлора в клетку

 

Задание {{233}} ТЗ 233 Тема 2-0-0

Потенциал покоя в нервной и мышечной тканях имеет значения … мВ

— — 97

— +55

+ -70-90

— -20-30

 

Задание {{234}} ТЗ 234 Тема 2-0-0

При нанесении раздражения проницаемость клеточной мембраны

— резко возрастает для калия

+ резко возрастает для натрия

— несущественно снижается для калия

— повышается для хлора

 

Задание {{235}} ТЗ 235 Тема 2-0-0

При раздражении натрий начинает входить в клетку

— только вдоль концентрационного градиента

— только вдоль заряда мембраны

+ вдоль концентрационного градиента и заряда мембраны

— против концентрационного градиента

 

Задание {{236}} ТЗ 236 Тема 2-0-0

Вход натрия в клетку после снижения заряда мембраны до нуля продолжается вдоль

+ концентрационного градиента

— потенциала мембраны

— концентрационного градиента и потенциала мембраны

 

Задание {{237}} ТЗ 237 Тема 2-0-0

После завершения инверсии заряда мембраны в клетке наблюдается

— интенсивный вход натрия

— интенсивный выход натрия

+ интенсивный выход калия из клетки

— равновеликие потоки натрия и калия через мембрану

 

Задание {{238}} ТЗ 238 Тема 2-0-0

Выход калия из клетки через инвертированную мембрану обуславливает … мембраны

— деполяризацию

— поляризацию

+ реполяризацию

 

Задание {{239}} ТЗ 239 Тема 2-0-0

Деятельность Nа+- К+- насоса запускается

+ уменьшением концентрационного градиента для натрия

— увеличением концентрационного градиента для натрия

+ уменьшением концентрационного градиента для калия

— увеличением концентрационного градиента для калия

— увеличением концентрационного градиента для калия и уменьшением для натрия

— уменьшением концентрационного градиента для натрия и увеличением для калия

 

Задание {{240}} ТЗ 240 Тема 2-0-0

Амплитуду потенциала действия в основном определяет величина

— концентрационного градиента для калия

+ концентрационного градиента для натрия

+ натриевой проводимости (проницаемости) мембраны

— калиевой проводимости(проницаемости) мембраны

— хлорной проводимисти (проницаемости) мембраны

— концентрационного градиента для хлора

 

Задание {{241}} ТЗ 241 Тема 2-0-0

Последовательность процесса деполяризации

1: действует пороговый раздражитель

2: увеличивается проницаемость мембраны для натрия

3: натрий входит в клетку вдоль двух сил: конц. градиента и заряда мембраны

4: заряд мембраны уменьшается

5: заряд мембраны становится равным нулю

 

Задание {{242}} ТЗ 242 Тема 2-0-0

Последовательность процессов, формирующих фазу деполяризации потенциала действия

1: натрий входит в клетку вдоль конц. градиента и заряда мембраны

2: заряд мембраны уменьшается

3: заряд мембраны становится равным нулю

4: натрий продолжает входить в клетку вдоль конц. градиента

5: наступает инверсия заряда мембраны

 

Задание {{243}} ТЗ 243 Тема 2-0-0

Последовательность процессов, формирующих фазу реполяризации потенциала действия

1: калий выходит из клетки вдоль двух сил: конц. градиента и заряда мембраны

2: заряд мембраны уменьшается

3: заряд мембраны становится равным нулю

4: калий продолжает выходить из клетки вдоль конц. градиента

5: мембрана приобретает исходный (как в покое) заряд

 

Задание {{244}} ТЗ 244 Тема 2-0-0

Уровень деполяризации мембраны, при котором возникает потенциал действия, называется

+ критическим

— исходным

— нулевым

— пороговым

 

Задание {{245}} ТЗ 245 Тема 2-0-0

Величина, на которую необходимо уменьшить потенциал покоя для достижения критического уровня деполяризации, называется

+ пороговым потенциалом

— исходным потенциалом

— пороговым раздражителем

Задание {{246}} ТЗ 246 Тема 2-0-0

При действии на возбудимую ткань подпорогового раздражителя регистрируется локальный ... .

+ ответ

 

Задание {{247}} ТЗ 247 Тема 2-0-0

Зависимость амплитуды ПД от силы раздражителя исследуется в законе » Все или «

+ ничего

 

Задание {{248}} ТЗ 248 Тема 2-0-0

Возбудимая ткань возбудима, если способна генерировать при действии раздражителя

+ ПД

 

Задание {{249}} ТЗ 249 Тема 2-0-0

Абсолютная — это неспособность возбудимой ткани генерировать потенциал действия при нанесении порогового раздражителя

+ рефрактерность

 

Задание {{251}} ТЗ 251 Тема 2-0-0

Соответствие между различными функциональными состояниями возбудимой ткани и степенью возбудимости этой ткани

L1: покой

R1: нормальная возбудимость

L2: деполяризация мембраны, не достигшая критического уровня

R2: повышенная возбудимость (супернормальная)

L3: пик потенциала действия

R3: абсолютная рефрактерность

L4: короткое время сразу после пика потенциала действия

R4: относительная рефрактерность

L5: следовая гиперполяризация

R5: сниженная возбудимость (субнормальная)

 

Задание {{252}} ТЗ 252 Тема 2-0-0

возбудимых тканей — это приспособление возбудимых тканей к медленно
нарастающей силе раздражителя

+ аккомодация

 

Задание {{253}} ТЗ 253 Тема 2-0-0

— это наименьшая сила раздражителя, способного вызвать генерацию
потенциала действия. Является одним из ключевых понятий з
акона силы-времени

+ реобаза

 

Задание {{254}} ТЗ 254 Тема 2-0-0

— это наименьшее время, в течение которого на возбудимую ткань действует раздражитель, равный по силе удвоенной реобазе

+ хронаксия

 

Задание {{255}} ТЗ 255 Тема 2-0-0

время — это наименьшее время, в течение которого на возбудимую ткань действует раздражитель, равный по силе одной реобазе

+ полезн

 

 

Раздел: Общая физиология ЦНС

Задание {{256}} ТЗ 256 Тема 3-0-0

Реобаза является показателем … нервной и мышечной тканей

+ возбудимости

— лабильности

— сократимости

— проводимости

 

Задание {{257}} ТЗ 257 Тема 3-0-0

Тела афферентных нервных клеток расположены в

— передних рогах серого вещества спинного мозга

— задних рогах серого вещества спинного мозга

+ заднем корешке

переднем корешке

Задание {{258}} ТЗ 258 Тема 3-0-0

Псевдоуниполярные нервные клетки являются

— вставочными нейронами

— двигательными нейронами

+ афферентными нейронами

 

Задание {{259}} ТЗ 259 Тема 3-0-0

Тела мотонейронов расположены в

— боковых рогах серого вещества спинного мозга

— заднем корешке

+ передних рогах серого вещества спинного мозга

— задних рогах серого вещества спинного мозга

 

Задание {{260}} ТЗ 260 Тема 3-0-0

— это отросток нервной клетки, по которому возбуждение распространяется от тела нервной клетки

+ аксон

 

Задание {{261}} ТЗ 261 Тема 3-0-0

— отросток нервной клетки, по которому возбуждение распространяется к телу нервной клетки
+ дендрит

 

Задание {{262}} ТЗ 262 Тема 3-0-0

Самым низким для данной клетки порогом деполяризации обладает

— тело нервной клетки

— дендрит

+ аксонный холмик

— аксон

 

Задание {{263}} ТЗ 263 Тема 3-0-0

Возбуждение по нервным волокнам проводится
+ в обоих направлениях

— в одном направлении

+ бездекрементно

— с задержкой

— только к телу

— с затуханием

 

Задание {{264}} ТЗ 264 Тема 3-0-0

Возбуждение по миелинизированным нервным волокнам распространяется

+ бездекрементно

— с затуханием

+ сальтаторно

— со скоростью, меньшей 20 м/сек

— не сальтаторно

 

Задание {{265}} ТЗ 265 Тема 3-0-0

Участки миелинизированных нервных волокон, в которых происходит деполяризация мембраны, называются перехватами ... .

+ Ранвье

 

Задание {{266}} ТЗ 266 Тема 3-0-0

Хемозависимые ионные каналы имеются в
+ постсинаптической мембране нервных центров

— мембране аксонов

+ концевой пластинке

— мембране дендрита

— мембране сомы

— пресинаптической мембране

 

Задание {{267}} ТЗ 267 Тема 3-0-0

В сенсорных рецепторах возникает

— потенциал действия

— возбудительный постсинаптический потенциал (ВПСП)

— потенциал концевой пластинки (ПКП)

+ рецепторный потенциал

 

Задание {{268}} ТЗ 268 Тема 3-0-0

Эфферентная часть автономного (вегетативного) рефлекса состоит из

— одного нейрона

+ двух нейронов

— трех нейронов

 

Задание {{269}} ТЗ 269 Тема 3-0-0

Нервный центр локализуется в

— спинальном ганглии

+ передних рогах серого вещества спинного мозга

— солнечном сплетении

+ боковых рогах серого вещества спинного мозга

— задних рогах серого вещества спинного мозга

— передних канатиках

 

Задание {{270}} ТЗ 270 Тема 3-0-0

Нервные центры представлены

— афферентной нервной клеткой

— эфферентной нервной клеткой

+ совокупностью тел эфферентных нервных клеток

— клетками Реншоу

— возбудительными вставочными нейронами

— телами афферентных нервных клеток

 

Задание {{271}} ТЗ 271 Тема 3-0-0

Нервный — это совокупность нейронов, тела которых локализуются в ЦНС, оществляющих и регулирующих определенную функцию организма

+ центр

 

Задание {{272}} ТЗ 272 Тема 3-0-0

Локализацию нервного центра можно выявить при

— перерезке заднего корешка

+ разрушении ограниченного участка ЦНС

— перерезке переднего корешка

+ раздражении определенного участка ЦНС

— перерезке переднего и заднего корешков
разрушении ствола мозга

 

Задание {{273}} ТЗ 273 Тема 3-0-0

Одностороннее проведение возбуждения имеет место в (во)

аксоне афферентной нервной клетки

+ нервном центре

дендритах мотонейронов

— всех отростках нервных клеток

 

Задание {{274}} ТЗ 274 Тема 3-0-0

Суммация возбуждения — это суммация

— подпороговых раздражителей

— потенциалов действия (ПД)

+ ВПСП

— коллатералей аксонов афферентных нейронов

 

Задание {{275}} ТЗ 275 Тема 3-0-0

Трансформация ритма возбуждения связана с

— суммацией ВПСП

+ колебаниями следовых потенциалов

— кольцевыми связями нейронов

— односторонним проведением возбуждения

 

Задание {{276}} ТЗ 276 Тема 3-0-0

— ученый, открывший явление торможения в ЦНС

+ Сеченов

Задание {{277}} ТЗ 277 Тема 3-0-0

В синаптических окончаниях клеток Реншоу находится медиатор

— ацетилхолин

— норадреналин

— дофамин

+ ГАМК

 

Задание {{278}} ТЗ 278 Тема 3-0-0

Механизм тормозного действия клетки Реншоу связан с (со) … проницаемости

— повышением натриевой

+ повышением калиевой

— снижением натриевой

— повышением кальциевой

 

участие в конференциях и т.д.



                        Приложение 1

к распоряжению №___________от________2016

 

СПИСОК

сборников научных трудов, изданных сотрудниками кафедры с 1 января по 31 декабря 2016 года

кафедра_______________________________ института ________________________________________

 

К сборникам научных трудов относятся труды научных конференций, симпозиумов, чтений, тематические сборники трудов ученых, аспирантов и студентов, изданные вузом, а также каталоги и сборники научных достижений, выпуски периодических изданий в области науки и техники.

 

п/п

Сборник научных трудов, изданный кафедрой

 

Выходные данные*

Объем в п.л.

Тираж

 

1

2

3

4

 

Сборник научных трудов, международных, всероссийских

научных конференций, симпозиумов

 

 

 

 

 

 

Другие сборники научных трудов

 

 

 

 

 

 

*Выходные данные приводятся в соответствии с правилами библиографического описания литературы.

 

 

Заведующий кафедрой   

 

Дата_______________________

                              

 

 

 

 

 

 

Приложение 2

к распоряжению №___________от________2016

 

 

Научные и научно-технические конференции, симпозиумы, семинары, форумы

(проведение и участие с 1 января по 31 декабря 2016 года)

 

кафедра_______________________________институт_____________________________________________

 

 

п/п

 

Мероприятие

Место

проведения (город, организация)

Дата проведения

Участники из числа сотрудников

Вид участия (указать количество)

Ф.И.О

Должность

Доклад

Публикация

 

1

2

3

4

5

8

9

 

Научные и научно – технические конференции международного уровня,

организованные кафедрой, всего

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Другие научные и научно – технические конференции,

организованные кафедрой, всего

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Участие сотрудников кафедры в конференциях международного уровня,

организованных не кафедрой, всего

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Участие сотрудников кафедры в других научных и научно – технических конференциях,

организованных не кафедрой, всего

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Заведующий кафедрой    

 

Дата_______________________

                        

Приложение 3

к распоряжению №___________от________2016

 

Научные и научно-технические выставки

(проведение и участие с 1 января по 31 декабря 2016 года)

 

кафедра __________________________________ институт____________________________________________________

 

п/п

 

Мероприятия

название

Место

проведения (город, организация)

Дата проведения

Участники из числа сотрудников

Название

представленных экспонатов

Результат участия

Ф.И.О

Должность

 

 

 

1

2

3

4

5

8

9

 

Выставки международного уровня,

организованные кафедрой

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Другие выставки,

организованные кафедрой

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Участие сотрудников кафедры в выставках

международного уровня,

организованных не кафедрой

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Другие выставки, организованные не кафедрой,

в которых сотрудники кафедры принимали участие

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Заведующий кафедрой

 

Дата_______________________

 

Приложение 4

к распоряжению №___________от________2016

 

Сводный перечень

премий, наград, грамот, дипломов,

полученных штатными сотрудниками кафедры с 1 января по 31 декабря 2016 года

 

кафедра_____________________________________институт___________________________________________

 

 

п/п

Вид и статус награды, премии

ФИО награжденного

 

Должность

Предмет награждения

(за что)

Дата

получения награды

Количество

1

2

3

4

5

6

7

 

Награды

 

 

 

 

 

 

 

 

Премии

 

 

 

 

 

 

 

 

Другое (грамоты, дипломы)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Заведующий кафедрой

 

Дата_______________________

 

 

 

 

 

 

 

 

Приложение 5

к распоряжению №___________от________2016

 

Участие студентов в научно-исследовательской работе

с 1 января по 31 декабря 2016 года

 

кафедра___________________________________институт_________________________

 

№ п\п

Показатель

Количество

1

Количество студенческих научных мероприятий (очных и заочных), в которых приняли участие студенты*, ед.

из них:

 

международные конференции, конкурсы, выставках и т.п.

 

всероссийские конференции, конкурсы, выставках и т.п.

 

другие конференции, конкурсы, выставках и т.п.

 

2

Количество студентов, участвующих в НИРС, всего человек

 

3

Доклады на студенческих научных мероприятиях (конференциях, форумах, конгрессах и т.п.), всего ед.,

из них:

 

международные

 

всероссийские

 

региональные

 

другие

 

4

Публикации в сборниках по итогам конференций (очных и заочных), в рецензированных научных журналах, журналах, рекомендованных ВАК и т.п., всего ед.,

из них:

 

без соавторов — сотрудников вуза, ед.

 

изданные за рубежом, ед.

 

5

Награды (дипломы за I, II, III место, медали, гран-при и т.п.), ед.

 

6

Студенческие проекты, поданные на конкурс грантов, всего ед.,

из них:

 

кол-во выигранных грантов, ед.

 

общая сумма грантов, руб.

 

7

Конкурсы на лучшую НИР студентов, организованные кафедрой (институтом), всего ед.,

из них:

 

международные

 

всероссийские

 

региональные

 

другие

 

8

Студенческие научные, научно-практические, научно-технические конференции и т.п., организованные кафедрой (институтом), всего ед.,

из них:

 

международные

 

всероссийские

 

региональные

 

другие

 

9

Выставки студенческих работ, организованные кафедрой (институтом), всего ед.,

из них:

 

международные

 

всероссийские

 

региональные

 

другие

 

10

Экспонаты, представленные на выставках с участием студентов, всего ед.,

из них:

 

международных

 

всероссийских

 

региональных

 

другие

 

11

Численность студентов очной формы обучения, принимавших участие в выполнении научных исследований и разработок, всего,

из них:

 

с оплатой труда

 

12

Количество открытых конкурсов на лучшую научную работу студентов, проводимых по приказу других федеральных органов исполнительной власти, ед.

 

13

Количество открытых конкурсов на лучшую научную работу студентов, проводимых по приказу Минобрнауки России, ед.

 

14

Заявки, поданные на объекты интеллектуальной собственности, ед.

 

15

Охранные документы, полученные студентами на объекты интеллектуальной собственности, ед.

 

16

Проданные лицензии на использовании интеллектуальной собственности студентов, ед.

 

17

Стипендии Президента Российской Федерации, получаемые студентами, ед.

 

18

Стипендии Правительства Российской Федерации, получаемые студентами, ед.

 

19

** Студенческие научные объединения (СНО), ед

 

 

 

Заведующий кафедрой

 

Дата_______________________


 

 

 

* Расшифровка мероприятий приводится в Приложении 6

** Расшифровка приводится в Приложении 7

 

 

 

    Приложение 6

к распоряжению №___________от________2016

 

 

Участие студентов в международных, всероссийских, региональных, межрегиональных городских, вузовских и межвузовских конференциях, семинарах, конкурсах, выставках в 2016 году

 

кафедра__________ХОм__1602а_______________________институт_ТГУ_________________________________________________

 

 

Уровень и название (конференции, мероприятии, выставки, конкурсы), место и время проведения

Результат участия (призовое место, диплом, грамота, свидетельство участника и т.п.)

1.

«Акварис. Техника и технология живописи: лессировка акварелью»

Удостоверение о повышении квалификации. 183 часа. 632400821258. Регистрационный номер 0082. Дата выдачи 30.06.16г

2.

«Волшебная кисть 2016» городская выставка творческих работ преподавателей учреждений культуры.

Свидетельство участника.

Тольятти 2016

3.

 

 

 

Ксерокопии дипломов, грамот, свидетельств и т.п. прикладываются в обязательном порядке.

 

 

 

 

 

Заведующий кафедрой

 

Дата_______________________


 

 

 

 

 

 

 

 

 

Приложение 7

к распоряжению №___________от________2016

 

 

Участие студентов в деятельности студенческих научных объединений (СНО) в 2016 году

 

кафедра____________________________________институт________________________________________________

 

 

СНО

(название)

Направление деятельности

ФИО руководителя из числа ППС

ФИО руководителя из числа студентов

Численность

1.

 

 

 

 

 

2.

 

 

 

 

 

3.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Заведующий кафедрой

 

Дата_______________________


 

 

Устаўце літары на месцы пропускаў у складаных словах



Устаўце літары на месцы пропускаў у складаных словах.

Выс..кагорны, выс..карослы, д..ўгачаканы, сл..ватворчасць, сл..валюбства, гр..маадвод, д..брабыт, д..браякасны, п..ўнаўладны, зб..жжасховішча, д..ўгагрывы, др..бналессе, г..радабудаўніцтва, д..ўгатэрміновы, выс..каадукаваны, д..ўгашэрсны, д..ўномінулы, выс..камастацкі, др..бназярністы, др..бналісты, выс..кагатунковы, ж..ўтавалосы, зак..напарушэнне, зак..напраект, зак..намерны, зак..надаўства, зак..напалажэнне, з..латавалосы, з..ркападобны, з..рапад, кар..ткахвосты, кар..ткавалосы, кар..ткачасовы, кар..ткашэрсны, кар..ткатэрміновы, сл..ваўтварэнне, сл..ватворчасць, р..бататэхніка, р..ботадаўца, ст..гадовы, ф..талабараторыя, ф..тааматар, ф..таграфія, дзевян..стогоддзе, аўт..мабіль, аўт..транспарт, мікр..элемент, св..еасаблівы, ф..тограф, шт..раніцы, м..такрос, ст..дзённы, метэ..станцыя, кін..тэатр, рады..аматар, відэ..замалёўка, м..такрос, м..тагонкі, м..тацыкл, вел..спорт, мікр..схема, пр..цілеглы, шт..гадовы, к..нтратака, ст..годдзе, ст..тысячны, аэр..флот, св..ечасова, дзевяност..рублёвы, шт..сілы, ф..таздымак, ф..танрафаваць, кін..спектакль, пр..цітанкавы, кін..студыя, к..нтрнаступленне, кін..аматар, ф..такарэспандэнт, аві..пасажыр, электр..зваршчык, ч..рнабровы, ч..рнавалосы, р..знакаляровы, р..знаколерны, р..знавіднасць, р..знабаковы, мн..газначны, мн..гаразовы, ст..метроўка, ст..годдзе, р..ўнавугольнік, р..ўнадушша, ч..рнабароды, ч..рнавокі, р..знаквецце, р..знаўзроўневы, шыр..каплечы, шыр..каэкранны, ш..ўкакамбінат, ш..ўкаводства, чыпв..наногі, чырв..нагаловік, р..знаскланяльны, р..знародны, мн..гаструнны, мн..галессе, чырв..наамерыканскі, чырв..нашчокі, д..брасумленны, д..брабыт, к..лаўрот, д..ўгахвосты, д..ўгажыхар, н..ванароджаны, н..вагодні, мн..гавяковы, мн..гаструнны, п..ўнаводны, п..ўнагалоссе, п..ўнач, п..ўмесяца, др..ваапрацоўчы, ж..стэкуляцыя, від..азамалёўка, м..тазгоднасць, с..рцаедкі, ц..наўтварэнне, літ..ратурна-мастацкі, р..монтна-будаўнічы, в..дналыжны, аз..тнакіслы, бет..наўкладальнік, в..сьмісоты, прыр..дазнавец, к..рмасховішча, к..ранеклубняплодны, мат..разборачны, г..рнарудны, р..ўнапраўе, ж..ўтацвет, д..ўгавечны, зб..жжасклад, сваб..днападаючы, м..вазнаўства, руж..ватвары, асн..ватворны, к..рманарыхтоўка, ф..ндасховішча, в..даразмеркавальнік, вугл..носны, вугл..здабыча, вугл..прамысловасць, вол..выяўленне, сярэдн..вечча, ален..вод, жыцц..сцвярджальны, жыцц..апісанне, жыцц..дзейнасць, жыцц..радасны, дал..гляд, пуц..водны, пуц..ўкладчык, земл..карыстальнік, земл..капалка, земл..коп, земл..робства, зерн..сховішча, зерн..сушылка, два..борства, водал..чэбніца, сво..часовы, б..лабароды, дз..сяціградусны, ц..плаабмен, св..тапогляд, св..тлабоязь, ц..мнавокі, кон..гадоўля, кан..ферма, в..лікадушны, В..лікабрытанія, в..лікагаловы, в..лікагрузны, в..лікарослы, в..лікодны, в..лікасвецкі, в..лікадзяржаўны, в..лікаакіянскі, в..лікакняжацкі, вунл..прамысловасць, вугл..носны, вільгац..ўстойлівы, аві..лайнер, сво..асаблівасць, земл..ўласнік, л..даход, л..дадрабільны, л..дарэз, л..дакол, д..ўгавалосы, рады..станцыя, шт..год, бл..кітнавокі, дал..гляд, круг..гляд, свеж..марожаны, жыцц..апісанне, жыцц..радасны, сам..абслугоўванне, земл..ўласнік, кле..варня, сол..здабыча, с..ляварня, земл..коп, земл..трасенне, лес..руб, зерн..ачышчальны, зерн..сховішча, кра..від, камен..драбілка, камен..ломля, р..знакаляровы, п..ўгадзіны, паў..Віцебска, п..цітомны, ц..мнавалосы, мн..газначны, сн..павязалка, ж..ўталісце, сл..вазлучэнне, кра..знаўства, в..данос, п..цікласнік, др..ванарыхтоўка, г..радабудаванне, в..далячэбніца, ст..годдзе, д..ўгачасовы, д..ўгачаканы, с..нцапёк, п..ўметра, п..ўнач, п..ўночны, п..ўналецце, р..знавіднасць, д..брасумленны, д..браякасны, д..ўгавечны, шт..месяц, к..савокі, мат..рабудаванне, м..танакіраваны, п..лкаводзец, ж..ўтабокі, зв..нкагалосы, р..знакаранёвы, ж..ўтавалосая (лялька), р..дкалессе, ш..равокі, ш..сцьдзясят, квар..ранаймальнік, ш..рсцеапрацоўчы, пышн..валосая, руж..вашчокая, р..знашэрсная, выс..каякасны, выс..какаларыйны, кур..дым, чырв..наносы, агн..стрэльны, з..латастволы, нізк..рослы, шыр..каплечы, пр..стадушны, ч..рнавокі, д..макіраўніцтва, р..знастайны, ж..лез..бетонны.

 

 

Условие контрольной работы для з 15 Эк(б) БУА (у)



Министерство образования и науки Российской Федерации

 

ФЕДЕРАЛЬНОЕ ГОСУДАРСТВЕННОЕ БЮДЖЕТНОЕ

ОБРАЗОВАТЕЛЬНОЕ УЧРЕЖДЕНИЕ

ВЫСШЕГО ОБРАЗОВАНИЯ

«ОРЕНБУРГСКИЙ ГОСУДАРСТВЕННЫЙ УНИВЕРСИТЕТ»

 

Факультет повышения квалификации и переподготовки государственных и муниципальных служащих

 

Кафедра бухгалтерского учета, анализа и аудита

 

 

 

КОНТРОЛЬНАЯ РАБОТА

 

по дисциплине «Учет затрат, калькулирование и бюджетирование в отдельных отраслях производственной сферы»

 

Вариант 2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

«Допустить к защите»

«__»_______________20__г.

 

Руководитель /_________/

 

Студент /__________/

Группа

 

 

Оренбург 20__

 

 

1 Методические указания по написанию контрольной работы

1.1 Общие положения

 

Контрольная работа представляет собой промежуточную форму контроля знаний студента при изучении дисциплины «Бухгалтерский учет», выполняется в соответствии с рабочей программой дисциплины «Бухгалтерский учет».

Контрольная работа – индивидуальная самостоятельная работа студента под руководством преподавателя, на основе, которой решается вопрос о допуске его к экзамену при условии успешной ее защиты.

Каждый студент выполняет контрольную работу по индивидуальному варианту, который определяется согласно списку группы (вариант согласно порядковому номеру в списке группы).

1.2 Требования к содержанию и оформлению структурных элементов контрольной работы

 

Контрольная работа студента должна иметь следующую структуру:

-титульный лист;

-содержание;

практическое задание

-теоретический вопрос.

-список использованных источников.

Титульный лист является первой страницей контрольной работы. Пример оформления титульного листа приведен в приложении А.

Структурный элемент «Содержание» включает порядковые номера и заголовки разделов, подразделов, заключение, список использованных источников, приложения.

Содержание основной части контрольной работы должно отвечать требованиям, изложенным в настоящих методических указаниях. Список использованных источников контрольной работы включает только те источники (не менее пяти), которые задействованы при написании контрольной работы. В него включаются нормативно-правовые акты, учебные издания, монографии, сборники, статей, публикации в периодических изданиях. Список использованных источников должен содержать ссылки на электронно-библиотечные системы (ЭБС). На источники, которые указаны в списке литературы, должны быть ссылки. Ссылки в тексте приводятся в квадратных скобках.

Текст контрольный работы должен быть логически последовательным, точным необходимым для раскрытия темы. Текст должен отражать собственное понимание студентом сущности вопроса, способность самостоятельно использовать литературные источники, формулировать и обосновывать выводы.

Текст контрольной работы выполняется на листах формата А4, без рамки, с соблюдением следующих полей:

левое – не менее 30 мм;

правое – не менее 10 мм;

верхнее и нижнее не менее 20 мм.

Страницы следует нумеровать арабскими цифрами, соблюдая сквозную нумерацию по всему тексту. Номер страницы проставляют в центре нижней части листа без точки.

Текст должен быть оформлен в текстовом редакторе Microsoft Word. Тип шрифта Times New Roman Cyr. Шрифт основного текста обычный, размер 14 пт. Шрифт заголовков разделов, структурных элементов «Содержание», «Заключение», «Список использованных источников» — полужирный размер 16 пт. Шрифт заголовков подразделов — полужирный, размер 14 пт. Межстрочный интервал – одинарный, допускается полуторный. Выравнивание текста по ширине. Абзацный отступ должен быть одинаковым по всему тексту и равен 1,25 мм.

 

1.3 Правила представления контрольной работы на проверку и ее защиты

 

Контрольная работа, подготовленная и оформленная в соответствии с настоящими методическими указаниями, должна быть представлена на кафедру не позднее, чем за две недели до начала сессии. Датой сдачи работы для проверки служит время ее регистрации в журнале кафедры (при условии соответствия варианта представленной работы варианту, закрепленному за студентом), после чего работа передается для проверки преподавателю. Проверку контрольной работы осуществляет руководитель, результат проверки доводится до студента.

Если контрольная работа допущена до защиты, то студент защищает свою контрольную работу. Защита контрольной работы проходит в сроки, установленные ведущим преподавателем кафедры.

Студенты, нарушившие график сдачи контрольной работы или работы которых не зачтены, к экзамену не допускаются. Студент допускается к экзамену только при условии зачета контрольной работы.

Контрольная работа может быть не зачтена в следующих случаях:

-содержание темы не раскрыто или раскрыто не в полном объеме;

-работа выполнена не самостоятельно;

-работа выполнена без привлечения необходимых источников и научной литературы;

-нарушена комплектность документов;

-оригинал не соответствует требованиям настоящих методических указаний:

-неправильно отражены хозяйственные операции на счетах бухгалтерского учета.

Если контрольная работа не допущена к защите, то она возвращается студенту для дальнейшей доработки и повторного представления руководителю. Повторно на проверку сдается первоначально представленный вариант выполненной контрольной работы (с указанными преподавателем замечаниями, недостатками и ошибками, и результатами проведенной работы над ними). Все неточности и ошибки, указанные преподавателем обязательны для исправления и внесения в контрольную работу.

 

Вариант 1

Задание1

Рассчитать сумму затрат на вскрышные работы, подлежащую списанию на себестоимость добытого угля в отчетном месяце и сумму затрат относимую на  расходы будущих периодов

Исходные данные

Вскрыто запасов угля –100 т на сумму 250 000 р.

Добыто угля – 90 т.

Задание 2

Скважино-месяцы,  отработанные: нефть – 70, газ – 10. Валовая добыча  нефти — 50000т, газа попутного – 10000 т. Сумма заработной платы основных производственных рабочих за отчетный период составила – 450000 р.

Распределить сумму заработной платы между видами добываемой продукции.

Задание 3

Задание 4

Цель задания – усвоение порядка заполнения ведомости сводного учета затрат и распределения косвенных расходов.

Используя данные, заполнить ведомость сводного учета затрат за отчетный месяц.

Исходная информация:

1) амортизация скважин, расположенных на нефтяных площадях (сумму рассчитать);

— амортизация скважин, расположенных на газовых площадях –125 000 р.

2) расходы на энергию по извлечению нефти – 170 000 р.

3) расходы по искусственному воздействию на пласт – 207 000 р.;

4) основная заработная плата операторов, обслуживающих нефтяные и газовые скважины – 180 000 р.

5) дополнительная заработная плата производственных рабочих составляет 26 000 р.

6) отчисления от основной и дополнительной заработной платы производственных рабочих (сумму рассчитать).

7) расходы по сбору и транспортировке нефти и газа:

а) сбор хранение и внутрипроизводственная транспортировка нефти – 156 000 р.;

б) сбор и транспортировка газа — 95 400 р.

8) расходы по технологической подготовке нефти – 76 000 р.

9) расходы на подготовку и освоение производства – 55 000 р.;

10) расходы на содержание и эксплуатацию оборудования:

1) затраты по подземному ремонту нефтяных скважин – 19520 р.;

2) затраты по подземному ремонту газовых скважин – 11 540 р.;

3) затраты прокатно-ремонтного цеха электропогружных установок – 18 700 р.;

4) прочие расходы – 33465 р.

11) Общепроизводственные расходы составляют 189740 р.

12) Прочие производственные расходы:

а) отчисления на геологоразведочные работы по нефти – 94540 р.; по газу природному – 22 890 р.; по газу попутному – 13 400 р.;

б) оплата полученной нефти – 16 000 р.

Дополнительная информация:

-стоимость нефтяных скважин 26588333 р.;

-годовая норма амортизации равна 6,7 %;

скважино-месяцы отработанные: нефть – 92, газ природный – 8;

-валовая добыча нефти и газа в тоннах: нефть – 50000, газ попутный – 12500, газ природный – 44000;

— валовая добыча газа в метрах кубических: газ природный – 40000, газ попутный – 10000.

При решении задачи использовать таблицу 5.2

 

Таблица 5.2 — Расчет коэффициентов распределения косвенных расходов

 

Показатели

Абсолютные значения

Коэффициенты

нефть

газ по-попутный

газ при-родный

нефть

газ по

путный

газ природ-ный

1

2

3

4

5

6

7

1 Скважинно-месяцы

отработанные

 

 

 

 

 

 

2 Валовая добыча нефти и газа попутного, т

 

 

 

 

 

 

3 Валовая добыча газа, тыс. м³

 

 

 

 

 

 

4 Основная заработная плата

производственных

рабочих, р.

 

 

 

 

 

 

5 Общие затраты на производство, р.

 

 

 

 

 

 

6 Валовая добыча нефти, газа природного, газа попутного, т

 

 

 

 

 

 

 

Ведомость сводного учета затрат представлена таблицей 5.3

Таблица 5.3 – Ведомость сводного учета затрат на производство

 

Статьи калькуляции

Номер

базы

распре-

деления

Всего, р.

Нефть

Газ попутный

Газ природный

1

2

3

4

5

6

1 Расходы на энергию по извлечению нефти

 

 

 

 

 

2 Расходы по искусственному воздействию на пласт

 

 

 

 

 

3 Основная заработная плата производственных рабочих:

-операторов, обслуживающих нефтяные и газовые скважины

 

 

 

 

 

4 Дополнительная заработная плата производственных рабочих

 

 

 

 

 

5 Отчисления на социальное страхование

 

 

 

 

 

6 Амортизация скважин, расположенных на:

-нефтяных площадях

-газовых площадях

 

 

 

 

 

7 Расходы по сбору и транспортировке нефти и газа:

-сбор, хранение и внутрипроизводственная транспортировка нефти

-сбор и транспортировка нефти

 

 

 

 

 

 

Продолжение таблицы 5.3

1

2

3

4

5

6

8 Расходы по технологической подготовке нефти

 

 

 

 

 

9 Расходы на подготовку и освоение производства

 

 

 

 

 

10 Расходы на содержание и эксплуатацию оборудования:

-затраты по подземному ремонту нефтяных скважин;

-затраты по подземному ремонту газовых скважин;

— затраты прокатно ремонтного цеха электропогружных установок;

-прочие расходы по содержанию оборудования

 

 

 

 

 

11 Общепроизводственные расходы

 

 

 

 

 

12 Прочие производственные расходы:

-отчисления на геологоразведочные работы;

-оплата полученной нефти

 

 

 

 

 

 

Задание 4

Изложить номенклатуру калькуляционных статей расходов в машиностроении подробно раскрыть состав статей расходов в машиностроении

 

Вариант 2

Задание 1

Исчислить:

1) сумму резерва  на покрытие  предстоящих расходов  по погрузке угля в вагоны;

2) сумму расходов на погрузку угля в железнодорожные вагоны, включаемых в себестоимость добытого угля.

Исходная информация представлена в таблице 1

 Таблица 1 – Исходная информация

 

Показатели

Числовое значение показателей

Остаток  угля на начало отчетного периода, т

10 000

Добыто угля за отчетный месяц, т

190  000

Отгружено угля, т:

195 000

Стоимость погрузки  1 т угля, р.

0,5

Фактические расходы по погрузке, р.

 

 

Задание 2

Цель задания – усвоение порядка учета затрат на производство и калькулирование себестоимости продукции при позаказном методе с применением счета 40 «Выпуск продукции».

Отразить хозяйственные операции на счетах бухгалтерского учета.

Исходные данные

Завод изготавливает два заказа: заказ № 1, заказ № 2. Плановая себестоимость заказа № 1 – 100 500 р., заказа № 2 – 60 000 р.

Журнал хозяйственных операций представлен в таблице 2.10

 

 

Таблица 2.10 – Журнал хозяйственных операций за отчетный месяц

 

Документ и содержание хозяйственной операции

Сумма, р.

Дебет счета

Кредит счета

1

2

3

4

1 Ведомость распределения расхода материалов

Израсходованы материалы на:

заказ № 1

заказ № 2.

 

 

189 000

70000

 

 

2 Ведомость

Согласно расчету списываются ТЗР на материалы, израсходованные для изготовления заказов.

 

14000

 

 

3 Ведомость распределения заработной платы

Начислена заработная плата:

-рабочим на изготовление заказа № 1;

-рабочим на изготовление заказа № 2;

-служащим, специалистам заводоуправления.

 

 

80000

15000

8 000

 

 

4 Начислены страховые взносы во внебюджетные фонды по установленным законодательством ставкам:

-рабочим на изготовление заказа № 1;

-рабочим на изготовление заказа № 2;

-служащим, специалистам заводоуправления.

 

 

?

 

 

5 Разработочная таблица

Начислена амортизация по объектам основных средств:

-общепроизводственного назначения;

-общезаводского назначения.

 

 

 

4000

1000

 

 

6 Акцептованы счета за воду:

— по обслуживанию производства;

-для общезаводских нужд.

 

6000

1200

 

 

7 Списываются после их распределения расходы по содержанию и эксплуатации оборудования:

-на заказ № 1;

-на заказ № 2.

Расходы распределяются пропорционально основной заработной плате производственных рабочих

 

 

 

?

 

 

 

 

Продолжение таблицы 2.10

1

2

3

4

8 Списываются и распределяются общехозяйственные расходы пропорционально основной заработной плате производственных рабочих:

-на заказ № 1;

-на заказ № 2.

 

 

 

 

?

 

 

9 Ведомость выпуска готовой продукции

Изготовленная продукция сдана на склад и оприходована по плановой и по фактической себестоимости:

-на заказ № 1 (4 шт.);

-на заказ № 2 (2 шт.).

Списывается фактическая себестоимость продукции :

-по заказу 1;

-по заказу 2.

 

 

 

?

 

 

10 Списываются отклонения фактической себестоимости от плановой:

-по заказу № 1 (4 шт.);

-по заказу № 1 (2шт.).

Незавершенное производство на конец периода отсутствует

 

 

?

 

 

Задание 3

Цель задания – усвоение порядка заполнения ведомости сводного учета затрат и распределения косвенных расходов.

Используя данные, заполнить ведомость сводного учета затрат за отчетный месяц.

Исходная информация:

1) амортизация скважин, расположенных на нефтяных площадях (сумму рассчитать);

— амортизация скважин, расположенных на газовых площадях –200 000 р.

13) расходы на энергию по извлечению нефти – 270 000 р.

14) расходы по искусственному воздействию на пласт – 200 000 р.;

15) основная заработная плата операторов, обслуживающих нефтяные и газовые скважины – 280 000 р.

16) дополнительная заработная плата производственных рабочих составляет 26 000 р.

17) отчисления от основной и дополнительной заработной платы производственных рабочих (сумму рассчитать).

18) расходы по сбору и транспортировке нефти и газа:

а) сбор хранение и внутрипроизводственная транспортировка нефти – 186 000 р.;

б) сбор и транспортировка газа — 95 000 р.

19) расходы по технологической подготовке нефти – 70 000 р.

20) расходы на подготовку и освоение производства – 50 000 р.;

21) расходы на содержание и эксплуатацию оборудования:

5) затраты по подземному ремонту нефтяных скважин – 20 520 р.;

6) затраты по подземному ремонту газовых скважин – 11 540 р.;

7) затраты прокатно-ремонтного цеха электропогружных установок – 20 700 р.;

8) прочие расходы – 33 465 р.

22) Общепроизводственные расходы составляют 190 740 р.

23) Прочие производственные расходы:

а) отчисления на геологоразведочные работы по нефти – 94540 р.; по газу природному – 22 890 р.; по газу попутному – 13 400 р.;

б) оплата полученной нефти – 16 000 р.

Дополнительная информация:

-стоимость нефтяных скважин 26588333 р.;

-годовая норма амортизации равна 6,7 %;

скважино-месяцы отработанные: нефть – 92, газ природный – 8;

-валовая добыча нефти и газа в тоннах: нефть – 50000, газ попутный – 12500, газ природный – 44000;

— валовая добыча газа в метрах кубических: газ природный – 40000, газ попутный – 10000.

При решении задачи использовать таблицу 5.2

 

Таблица 5.2 — Расчет коэффициентов распределения косвенных расходов

 

Показатели

Абсолютные значения

Коэффициенты

нефть

газ по-попутный

газ при-родный

нефть

газ по

путный

газ природ-ный

1

2

3

4

5

6

7

1 Скважинно-месяцы

отработанные

 

 

 

 

 

 

2 Валовая добыча нефти и газа попутного, т

 

 

 

 

 

 

3 Валовая добыча газа, тыс. м³

 

 

 

 

 

 

4 Основная заработная плата

производственных

рабочих, р.

 

 

 

 

 

 

5 Общие затраты на производство, р.

 

 

 

 

 

 

6 Валовая добыча нефти, газа природного, газа попутного, т

 

 

 

 

 

 

 

Ведомость сводного учета затрат представлена таблицей 5.3

 

Таблица 5.3 – Ведомость сводного учета затрат на производство

 

Статьи калькуляции

Номер

базы

распре-

деления

Всего, р.

Нефть

Газ попутный

Газ природный

1

2

3

4

5

6

1 Расходы на энергию по извлечению нефти

 

 

 

 

 

2 Расходы по искусственному воздействию на пласт

 

 

 

 

 

3 Основная заработная плата производственных рабочих:

-операторов, обслуживающих нефтяные и газовые скважины

 

 

 

 

 

4 Дополнительная заработная плата производственных рабочих

 

 

 

 

 

5 Отчисления на социальное страхование

 

 

 

 

 

6 Амортизация скважин, расположенных на:

-нефтяных площадях

-газовых площадях

 

 

 

 

 

7 Расходы по сбору и транспортировке нефти и газа:

-сбор, хранение и внутрипроизводственная транспортировка нефти

-сбор и транспортировка нефти

 

 

 

 

 

 

Продолжение таблицы 5.3

1

2

3

4

5

6

8 Расходы по технологической подготовке нефти

 

 

 

 

 

9 Расходы на подготовку и освоение производства

 

 

 

 

 

10 Расходы на содержание и эксплуатацию оборудования:

-затраты по подземному ремонту нефтяных скважин;

-затраты по подземному ремонту газовых скважин;

— затраты прокатно ремонтного цеха электропогружных установок;

-прочие расходы по содержанию оборудования

 

 

 

 

 

11 Общепроизводственные расходы

 

 

 

 

 

12 Прочие производственные расходы:

-отчисления на геологоразведочные работы;

-оплата полученной нефти

 

 

 

 

 

 

Задание 4

Изложить номенклатуру калькуляционных статей угольной промышленности, ее состав, отличие от – типовой номенклатуры калькуляционных статей.

 

Вариант 3

Задание 1

Исчислить:

1) сумму резерва  на покрытие  предстоящих расходов  по погрузке угля в вагоны;

2) сумму расходов на погрузку угля в железнодорожные вагоны, включаемых в себестоимость добытого угля.

Исходная информация представлена в таблице 2

 

Таблица  2 – Исходная информация

 

Показатели

Числовое значение показателей

Остаток  угля на начало отчетного периода, т

5 000

Добыто угля за отчетный месяц, т

200 000

Отгружено угля, т:

195 000

Стоимость погрузки  1 т угля, р.

0,5

Фактические расходы по погрузке, р.

28

 

Задание2

Рассчитать сумму затрат , подлежащую списанию на себестоимость добытого угля в отчетном месяце.

Остатки вскрытых запасов угля на начало месяца составили 15 т. На сумму 37500 р.

Исходные данные

Вскрыто запасов угля –80 т на сумму 200 000 р.

Добыто угля – 90 т.

 

Задание 3

Цель задания – усвоение порядка заполнения ведомости сводного учета затрат и распределения косвенных расходов.

Используя данные, заполнить ведомость сводного учета затрат за отчетный месяц.

Исходная информация:

1) амортизация скважин, расположенных на нефтяных площадях (сумму рассчитать);

— амортизация скважин, расположенных на газовых площадях –150 000 р.

24) расходы на энергию по извлечению нефти – 200 000 р.

25) расходы по искусственному воздействию на пласт – 100 000 р.;

26) основная заработная плата операторов, обслуживающих нефтяные и газовые скважины – 300 000 р.

27) дополнительная заработная плата производственных рабочих составляет 20 000 р.

28) отчисления от основной и дополнительной заработной платы производственных рабочих (сумму рассчитать).

29) расходы по сбору и транспортировке нефти и газа:

а) сбор хранение и внутрипроизводственная транспортировка нефти – 186 000 р.;

б) сбор и транспортировка газа — 100 000 р.

30) расходы по технологической подготовке нефти – 80 000 р.

31) расходы на подготовку и освоение производства – 25 000 р.;

32) расходы на содержание и эксплуатацию оборудования:

9) затраты по подземному ремонту нефтяных скважин – 10 520 р.;

10) затраты по подземному ремонту газовых скважин – 11 540 р.;

11) затраты прокатно-ремонтного цеха электропогружных установок – 20 700 р.;

12) прочие расходы – 33 465 р.

33) Общепроизводственные расходы составляют 190 740 р.

34) Прочие производственные расходы:

а) отчисления на геологоразведочные работы по нефти – 94540 р.; по газу природному – 22 890 р.; по газу попутному – 13 400 р.;

б) оплата полученной нефти – 16 000 р.

Дополнительная информация:

-стоимость нефтяных скважин 26588333 р.;

-годовая норма амортизации равна 6,7 %;

скважино-месяцы отработанные: нефть – 92, газ природный – 8;

-валовая добыча нефти и газа в тоннах: нефть – 50000, газ попутный – 12500, газ природный – 44000;

— валовая добыча газа в метрах кубических: газ природный – 40000, газ попутный – 10000.

При решении задачи использовать таблицу 5.2

 

Таблица 5.2 — Расчет коэффициентов распределения косвенных расходов

 

Показатели

Абсолютные значения

Коэффициенты

нефть

газ по-попутный

газ при-родный

нефть

газ по

путный

газ природ-ный

1

2

3

4

5

6

7

1 Скважинно-месяцы

отработанные

 

 

 

 

 

 

2 Валовая добыча нефти и газа попутного, т

 

 

 

 

 

 

3 Валовая добыча газа, тыс. м³

 

 

 

 

 

 

4 Основная заработная плата

производственных

рабочих, р.

 

 

 

 

 

 

5 Общие затраты на производство, р.

 

 

 

 

 

 

6 Валовая добыча нефти, газа природного, газа попутного, т

 

 

 

 

 

 

 

Ведомость сводного учета затрат представлена таблицей 5.3

 

Таблица 5.3 – Ведомость сводного учета затрат на производство

 

Статьи калькуляции

Номер

базы

распре-

деления

Всего, р.

Нефть

Газ попутный

Газ природный

1

2

3

4

5

6

1 Расходы на энергию по извлечению нефти

 

 

 

 

 

2 Расходы по искусственному воздействию на пласт

 

 

 

 

 

3 Основная заработная плата производственных рабочих:

-операторов, обслуживающих нефтяные и газовые скважины

 

 

 

 

 

4 Дополнительная заработная плата производственных рабочих

 

 

 

 

 

5 Отчисления на социальное страхование

 

 

 

 

 

6 Амортизация скважин, расположенных на:

-нефтяных площадях

-газовых площадях

 

 

 

 

 

7 Расходы по сбору и транспортировке нефти и газа:

-сбор, хранение и внутрипроизводственная транспортировка нефти

-сбор и транспортировка нефти

 

 

 

 

 

 

Продолжение таблицы 5.3

1

2

3

4

5

6

8 Расходы по технологической подготовке нефти

 

 

 

 

 

9 Расходы на подготовку и освоение производства

 

 

 

 

 

10 Расходы на содержание и эксплуатацию оборудования:

-затраты по подземному ремонту нефтяных скважин;

-затраты по подземному ремонту газовых скважин;

— затраты прокатно ремонтного цеха электропогружных установок;

-прочие расходы по содержанию оборудования

 

 

 

 

 

11 Общепроизводственные расходы

 

 

 

 

 

12 Прочие производственные расходы:

-отчисления на геологоразведочные работы;

-оплата полученной нефти

 

 

 

 

 

 

Задание 4

Изложить порядок распределения косвенных расходов в нефтегазодобывающей промышленности.

 

УКДО Риск менед КАЗ



1 Қаржы институтының есептілігі.

 

Сұрақтар:

1. Пәнге кіріспе.

2. Қаржы институттының біріктірілген балансы.

3. Қаржы институтының табысы туралы есептер.

 

1. Кіріспе

Нарықтық экономикада өндіруші, сатушылар, алушылар өздігінен-өзі ара шарттар бәсекенің әрекет етеді, яғни өзінің тәуекелділігіне. Оның қаржылық болашағы болжанбайтын және аз болжанатын. Осыған байланысты әр түрлі тәуекел бойынша басқару әдісі пайда болады және тәуекелдің дәрежесінің төмендетудің негізгі әдісі арқылы сақтандыру ролі өседі.

Тәуекел – бұл қаржылық категория. Тәуекелдердің төмендету дәрежесі қаржылық әдістер арқылы болады, олар: диверсификация, лимиттелген, өзін-өзі сақтандыру, сақтандыру және т.б.

Олар біртұтас қаржылық тәуекелді басқару механизмін құрайды және «тәуекел-менеджемент» деп атайды.

Тәуекел-менеджмент – бұл басқару процесінде пайда болған тәуекел басқару және қаржылық қатынас жүйесі болып табылады. Ақырында, тәуекел-менеджменті қаржылық менеджментінің бір бөлігі болып табылады.

 

2. Қаржылық институттарындағы біріктірілген баланс.

Банктік қызметтеріндегі жаңа шарттарында баланс ол тек қана бухгалтерлік есептің тәсілі емес, ол коммерциялық ақпараттың, банктік менеджменттің тәсілі, сонымен қатар әлеуметті тұтынушының тиянақты жарнамасының тәсілі бола алады. Қазіргі уақытта көптеген әдсітемелермен қатар, тіл табу және технологиялар бар, олар арқылы талдауға баланстың берілгендері сұрыптауға, көрсеткіштерді шешу және банктің қаржылық күйлерін, анықталған шешімдерді сұрыптайды. Осы бағытта шетелдік тәжірибемен қатар отандық зерттемелер де кең түрде пайдаланылады.

Коммерциялық банктің балансы – бұл бухгалтерлік баланс, бұның ішінде банктің меншікті және тарт ақы-пұлының күйі және олардың несиелік және басқа белсенді операциялары көрсетіледі.

Баланс қаржылық күйді белгілі бір уақытқа дейін көрсетеді. Баланс ішіндегі бухгалтерлік мақалалар әншейін экономикалық бірқалыпты бөліктерге топтастырылады. Баланс мәліметтері бойынша ақша ресурстарын орналастыру және қалыптасуы, несиетік, есептік, кассалық және т.б. бағалы қағаздарды қосқанда банктік операцияларға бақылау жүзеге асады.

 

3. Қаржы институттарының табысы туралы есептері

Коммерциялық банктің белсенді және белсенді емес операциялары арасындағы байланыс өте күрделі. Ресурстар бағасының өсуі кезінде банктік маржа қысқарады, табыс төмендейді және нәтижесінде банк жұмысын дұрыстау үшін, банкке капиталды салатын анағұрлым тиімді саланы іздеу қажет болады. Банк іс-әрекетінің барлық салаларының нақты координациясы қажет. Осылай, егер пассивке талдау дегеніміз банк ресурстарына талдау болса, онда активке талдау дегеніміз осы ресурстарды пайдалануға арналған бағытқа талдау болып табылады: қай мақсат үшін қандай көлемде, қанша уақытқа және кімге олар беріледі. Коммерциялық банктің активтерін төрт категорияға бөлуге болады:

— кассалық түгелділік және оған теңдестірілген қаражат;

— бағалы қағаздардағы инвестициялар;

— қарыздар;

— мекеме және құрал-жабдықтар.

Бірақ, әр банк, көбіне банк заңнамасы және тіркеу ерекшеліктерімен, сонымен қатар, сыртқы ортаның әсері арқылы анықталатын активтердің рационалды құрылымын ескеру және орнату кезінде қиыншылықтарға тап болады. Бірақ, банк іс-әрекетінің негізгі түрлері бойынша активтер құрамының анағұрлым ірі топтастыруын қолданса, онда келесі қорытындыны жасауға болады:

банктің белсенді операцияларында несиеті опреациялар негізгі орынды иеленеді;

банктік активтердің ішінде екінші орынды бағалы қағаздардағы инвестициялар иеленеді;

үшінші орында – кассалық активтер;

басқа активтердің бөлігі тіркеу ерекшеліктерімен шартталған және оған негізгі фондтарға (мекемелер және құрылыстар) салынатын салымнан бастап банктің түрлі есептесу операцияларына дейін кең спектрлі операциялар кіреді.

Сонымен қатар, активтер құрамы мен құрылымының жалпы тенденцияларына қарамастан, әр банк, алдымен актив сапасына тәуелді активтердің рационалды құрылымын түзуге ұмтылуы қажет. Басқа коммерциялық кәсіпорындарға қарағанда, банктер, бүгінгі күнде үлкен дәрежеде өзінің күнделікті іс-әрекетінде шарықтау мен құлдырауларға ұшыраған. Бұл көптеген факторлармен шартталған, олардың ішіндегі негізгісі, банктің стратегиялық бағытын және банк жұмысының эффективтілігін көрсететін банк активінің сапасы болып табылады.

Тақырып 2. Тәуекел-менеджменттің негізгі аксиомалары

1. Тәуекел-менеджмент, тәуекел және қаржылық қатынастарды басқару жүйесі ретінде

2. Тәуекелдермен басқару заңдары

3. Тәуекел-менеджменттің негізгі принциптері

 

1. Тәуекел-менеджмент, тәуекел және финанстық қатынастарды басқару жүйесі ретінде

Тәуекел-менеджмент аксиоматикасының негізіне Е. А. Королев ұйымдастыру жүйелерінің динамикасын зерттеу кезінде қолданған жоюға болмайтын қайшылық туралы пікірі болуы мүмкін. Көрсетілген пікірді тәуекел-менеджмент қажеттіліктеріне бейімдей отырып, оның келесі тұжырымдамасын аламыз: «тәуекелсіз аймақ» басқару теориясының мінсіз категориясының болуы объективті түрде оған толығымен қарама-қарсы «абсолютті тәуекел аймағы» мінсіз категориясының болуын шарттайды.

«Тәуекелсіз аймақ» мінсіз категориясы кез-келген жоспарланған әрекеттің табысты орындалуы 100%-ға тең болу мүмкіндігі кезінде басқару іс-әрекеті шарттарын анықтайды. Оған қарама-қарсы мінсіз категория «абсолютті тәуекел аймағы» жоспарланған іс-шараның орындалуы нөлге тең болған кезде жағдайларына тепе-тең. Жоғарыда көрсетілген екі категория да мінсіз деп аталатын себебі, нақты басқару іс-әрекетінде олармен анықталатын жағдайлар ешқашан туындамайды. Сонымен қатар, барлық практикалық басқару жағдайлары, шектелген екі қарастырылатын мінсіз категориялардың дәл диапазон шектерінде орналасады.

Осылай, жоюға болмайтын қайшылық туралы пікір «тәуекелсіз аймақ» — «абсолютті тәуекел аймағы» тәуекел-менеджменттің бірінші және негізгі аксиомасы деп санауға болады.

2. Тәуекелдермен басқару заңдары

Заң жеткілікті түрде күрделі және терең ұғым болып табылады. Анағұрлым жалпы түрде – бұл, не заңнамалық құжаттарда көрсетілген, не адамдардың үлкен тобы үшін жалпықабылданатын болып табылатынына, не беделді ғалымдардың мойындауын және қолдауына тәуелділік.

Ғылыми тұрғыдан қарағанда заң деп «қажетті, мағыналы, тұрақты, табиғат пен қоғамдағы құбылыстар арасындағы қайталанатын қатынастарды» санауға болады.

Басқару заңдарының мәнін зерттеу кезіндегі негізгі мәселелердің бірі, осы ұғымның дәл және толық анықтамасы болып табылады. Бұл жөнінде зерттеушілер арасында белгілі бір ой жоқ. Біреулер, басқару заңдары басқарылатын және басқаратын жүйелердің арақатынасында, сонымен қатар, олардың әрқайсысында шығатын және адамдардың іс-әрекеті мен олардың шаруашылық практикасында көрінетін қоғамдық даму заңдары болып табылады деп бекітеді. Мұндай анықтама жеткілікті түрде ашылған болып табылады, бірақ сонымен қатар, бір елеулі кемшілік бар. Ол «заң» ұғымының мәнін ашпайды, яғни, бастапқы қосымша түсіндірмелерді қажет етеді.

Басқалар, басқару заңын, оларға жету жолдарын басқару мақсаттарының байланысы ретінде анықтайды. Бұл анықтама анағұрлым оптималды түрде ұсынылады. Оған сүйене отырып, соңғы қорытынды шығаруға болады.

Басқару заңдары теориялық немесе эмпириялық әдіспен орнатылған және басқару іс-әрекетінің мақсаттары мен оларға жету әдістері арасындағы логикалық негізделген тәуелділік болып табылады.

Сонымен қатар, тәуекел-менеджмент ғылыми басқарудың қалыптасатын өзіндік саласы ретінде өзінің заңдары бар, көрсетілген заңдарды мақсаттылық кешенді түрде, яғни, менеджменттің жалпы теориясымен тығыз арақатынасында қарастыру. Басқару заңының барлық жиынтығы үш негізгі топқа бөлінеді.

3. Тәуекел-менеджменттің негізгі принциптері

«Принцип» сөзі латынның principium – басы, негізі сөзінен шығады. Принциптерде оның уақытша ғылымның барлық белгілі заңдары мен заңдылықтары, сонымен қатар, эмпириялық тәжірибесі жиынтықталады.

Анағұрлым жалпы түрде басқару принциптерін норманы басқару процесіне келгенде бастама ретінде анықтауға, қоғамның даму деңгейі мен мәнінен және оларды сақтау (норма, ережелер және заңдылықтар) қоғам алдындағы қойылған мақсаттарға жету және мәселелерді шешуге себеп болатын ерікті күштерден бастау алатын ережелер мен заңдылықтар ретінде түсінуге болады.

Басқармалық заңдар сияқты, менеджмент принциптерін де үш басты топқа бөлуге болады. Бірінші топқа тұтастай басқару жүйесіне байланысты жалпы басқару принциптері жатады. Екінші топқа – Басқару жүйесінің жеке компоненттеріне жататын басқару принциптері жатады. Үшінші топқа кіретін принциптер, нақты іс-әрекет пен құбылыстарды (дәлірек – тәуекелдерді ) басқару ережелері мен тәртібін регламенттейді.

Жалпы басқару принциптері жүйесінде басқарудың ғылыми негізделу принципін негізгі деп санауға болады. Менеджментке ғылыми қадам жасау, қаржы мекемелерінің, соңынан, алынған білімді басқару практикасында қолдануға негізделген қызмет көрсету эффективтілігіне әсер ететін факторлардың барлық жиынтықты кешенді зерттеуді талап етеді.

Екінші, менеджменттің маңызды принципі басқару мәселелерін шешуге жүйелік қадам принципі. Жүйелік қадам, басқарушылар қаржы мекемесін байланысты, бір-біріне тәуелді және үнемі бір-бірімен әсерлесетін элементтердің, мысалы адамдар, құрылым сияқты, әр түрлі мақсаттарға жетуге бағытталған мәселелер мен технологиялар, жиынтық ретінде қарастырғанды қажет етеді.

 

 

 

Тақырып 3. Қаржылық тәуекелдер классификациясы

 

Лекция мақсаты: Тәуекелдердің пайда болуының негізгі себептерін зерттеу және оларды классификациялау.

Лекция сұрақтары:

1. Қаржы тәуекелдерінің пайда болу себептері, ұғымдары және мәні.

2. Қаржы тәуекелдерінің классификациясы.

 

1. Қаржы тәуекелдерінің пайда болу себептері, ұғымдары және мәні.

Ақша қаражатын қатыстырумен және оларды Болашақтағы сұраныстың рыноктық белгісіздігі және белгілі бір кезең үшін қолма-қол средствоның түсуі жағдайында орналастырумен байланысты операциялық әрекеттерді жүзеге асыру үшін, банк өтімді формадағы қаражат қажет, яғни, шығынның аз тәуекелімен немесе онсыз да оңай және тез қолма-қол ақшаға айнала алатын активтер қажет. Өзінің сенімділігін сақтау мақсатында, банкте, болжанбаған міндеттемелерді орындау үшін белгілі бір практикалық кез келген болжанбаған қаржылық қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін қажет: несие немесе инвестициялау бойынша тиімді келісім-шарттар жасау; несиеке сұраныстың күрделі және болжанбаған ауытқуларын компенсациялауға, салымдардарды аяқасты алуы кезінде қаражатты толықтыру және т.б.

2. Қаржы тәуекелдерінің классификациясы.

Банктік тәуекелдердің көптеген классификациялары бар. Олардың әрқайсысы өзіндік дұрыс. Үлкен дәрежеде заңнамалармен корреляциялайтын анағұрлым универсалды Базель-2-ні алып қарайық.

Тікелей банктік тәуекелдер

Несиеті

Нарықтық (процентті, валютті және басқалар)

Балансталмаған өтімділік тәуекелі

Операциялық

Жалпы тәуекелдер

Салалық тәуекелдер

Аймақ немесе мемлекет тәуекелдері

Несиеті тәуекелдер, дебитордың несиетік келісімде көрсетілген шарттарға сәйкес несиетің негізгі суммасын төлеуге немесе проценттік төлемдерді жүзеге асыра алмау мүмкіндігін көрсетеді. Несиеті тәуекел, өз кезегінде, ақша қаражаты қозғалысының қиындықтарына алып келуі және банк өтімділігіне теріс әсерін тигізуі мүмкін төлемдердің кешіктірілуі немесе мүлдем жүзеге аспай қалуын білдіреді. Қаржы қызметтері секторындағы инновацияларға қарамастан, несиеті тәуекел, осы уақытқа дейін банктік қиындықтардың негізгі себебі болып келеді.

Несиетік тәуекел өтімдік тәуекелмен тығыз байланысты. Несиеті портфельдің қандай мерзімге жасалғанына және пассивтер құрылымы қандай (портфельдің жасалуы осы пассив есебінен жүреді) екеніне байланысты міндеттемелердің баланстылығын және банктердің активтерін бағалауға, банкке және тұтастай барлық банктік жүйеге төнетін өтімділік тәуекелін бағалауға болады. Өтімділік тәуекелін басқару, міндеттемелер құрылымының сәйкестілігі және өтеу мерзімі бойынша банк талаптарын білдіреді. Өтімділік тәуекелі, егер банк, қаражатының жеткіліксіздігінен белгілі бір сәтте өзінің міндеттерін орындай алмаса туындайды. Бұл жағдай, мерзім бойынша активтердің және пассивтердің балансталмағандығынан туындауы мүмкін. Банкте, баланстағы болжанбаған өзгеріс жағдайы туындау кезіне әрдайым өтімділік қоры болуы қажет.

 

 

Тақырып 4. Қаржы институттарында несиеті тәуекелдерді басқару

1. Несиеті тәуекелдің мәні.

2.Банк тәуекелдерін басқаруды жүзеге асыруға жауапты коммерциялық банк органдары.

3.Несие қиындықтарының себебі.

4. Қаржы институттарында несиеті тәуекелдерді басқару әдістері.

 

1. Несиеті тәуекелдің мәні.

Несиеті тәуекел банк контрагенттерінің өз міндеттемелерін орындамау мүмкіндігімен шартталған. Бұл, қарыздың негізгі сомасын (толығымен немесе бөлік күйінде) және келісімде орнатылған мерзім бойынша пайыздарды қайтармау күйінде көрінеді. Несие процесіне қатысатын Қазақстандық коммерциялық банктер, қазіргі таңда ішкі де, сыртқы да сынақтарға ұшырайды. Сондықтан, тіпті ең жақсы несиетік политика кезінде де несие бойынша ысыраптан қашу мүмкін емес. Негізінде, банк әдейі «жаман» несиетерді бермеуі қажет, бірақ олардың кейбірі уақыт өте келе сондай болып қалатыны белгілі. Банк абыройы, қиындықты туғызатын несиетер бөлігінің көбеюі әсерінен жойылуы мүмкін, ол, өз кезегінде, несиетік ресурстар нарығында банк позициясына әсер етуі мүмкін. Соңғы жылдары несиеті тәуекелдің қазақстандық банктер сенімділігіне әсер ету дәрежесі айқындалды. Несиеті тәуекелді басқару, олардың жұмысындағы едәуір қиындықтарды тудыратын негізгі мәселелердің бірі болып жалғасып келеді.

 

2. Банк тәуекелдерін басқаруды жүзеге асыруға жауапты коммерциялық банк органдары.

   Банктерде банктермен қабылданған тәуекелдер көлеміне және мүмкін ысырап үлкендігіне талдау және бағалау жұмыстары жүргізіліп тұруы тиіс. Банктерде тәуекелдерді басқару бойынша іс-шараларды толыққанды жүргізіп тұруға міндетті арнайы органдар жасақталады.

Банк іс-әрекетімен байланысты тәуекелдерді басқару мақсатында, банктерде, банктің өзіндік құрылымдық бөлімшесі болып табылатын және 1 кестеден көрініп тұрғандай, тікелей банк директорлары Кеңесіне бағынатын арнайы орган қызмет атқарады.

 

Кесте 1 — Банк тәуекелдерін басқаруды жүзеге асыруға жауапты коммерциялық банк органдары туралы мәлімет

Банк атауы

Тәуекелменеджмент жүйесіне жауапты банк органы

Берілген орган ішінде есеп беруге міндеттілік дәрежесі

АҚ «Казкоммерцбанк»

Активті-пассивті операцияларды басқару бойынша комитет

Банк директорлары Кеңесі

АҚ «Альянс Банк»

Тәуекелді бақылау департаменті

Банк директорлары Кеңесі

АҚ «АТФ Банк»

Тәуекелменеджмент бойынша департаменті

Банк директорлары Кеңесі

АҚ «Евразиялық Банк»

Тәуекел департаменті

Директорлар Кеңесі мен банк төрағалары

АҚ «Банк Центр Несие»

Тәуекелді талдау және басқару департаменті

Банк директорлары Кеңесі

АҚ «Казахстанның Халық банкі»

Активтерді және міндеттемелерді басқару комитеті

Банк директорлары Кеңесі

Ескерту – Берілген банктердің жылдық есебінің мәліметі бойынша құрастырылды

 

 

3. Несие қиындықтарының себебі

   Несие мәселелерінің барлық мүмкін себептерін суреттеу практикалық мүмкін емес, бірақ банк практикасында анағұрлым жиі кездесетіндер мыналар:

1. Өзінің пайдақор қызығушылығындағы әрекеттер көптеген банктік маңызды қиындықтардың себебі болып табылады. Көбіне, ол, меншік иесі ретінде өз жағдайын пайдаланып, дәлелденбеген несиетер түрінде (кейде гонорар, ақшалай мадақтау, тауар және қызмет үшін төлем ретінде) қаражатты алу үшін директорларға, ірі акционерлерге, немесе олармен байланысты тұлғаларға жеңілдетілген несиетерді беру түрінде көрінеді.

2. Табыс мағынасының әсірелеу. Несиеті портфель әдетте табыс алудың анағұрлым маңызды көзі болып табылады. Бірақ тиімділік банкке арналған қанағаттандырылмайтын шарттардың немесе дәлелденбеген туекелден тұратын несие беру кезінде саналы жоғарылату пайдасына көзқарасты жіберуге болмайды. Санасыз берілген несиетер, әдетте олардан түсетін пайдадан анағұрлым қымбат тұрады.

3. Несие принциптерінің компромистік бұзылуы. Банк басшылығы ақылмен жасалған несие принциптерін бұзып отырғанын біле отырып дәлелденбеген тәуекел несиетерді беруі мүмкін. Бұзу себебі, үлкен байланыстары бар өктем және ықпалды тұлғалармен келісім-шарт жасау кезіндегі жүрексіздік, достық қатынастың болуы және қызығушылықтардың конфликтісі болуы мүмкін. Арам ойлар, табысқа қол жеткізуге шектен тыс қызығушылық немесе конкуренция қысымы да несие принциптерін компромистік бұзуға алып келеді.

 

4. Қаржы институттарында несие тәуекелдерін басқару

Несие тәуекелдерін басқару процесінде осы процестің мәселелерін анықтайтын төрт негізгі этапты бөліп көрсетуге болады:

1. Несие тәуекелдерін талдау және бағалау. Тәуекелді талдау үшін алғышарт ретінде олардың идентификациясы болып табылады. Банк ақпараттың әр түрлі көздері негізінде оның подвержен тәуекелдердің арақатынасы және түрлерін орнатуы қажет. Сосын идентификацияланған тәуекелдердің қандай түрлерін өзгертуге болатынын орнату керек. Ақпаратты жинау және өңдеуге кететін шығын ескере отырып, пренебречь етуге болатын тәуекелдерді де бөліп алу қажет.

2. Тәуекел үлкендігін анықтау. Тәуекелді идентификациялау мәселесі оларды өлшеу әдістерімен тығыз байланысты. Тәуекелдің сандық мөлшерін анықтау потенциалды шығын мөлшерін бағалауға мүмкіндік береді және белсенді басқару құралдары көмегімен банк жарамды деп қарастыратын тәуекел деңгейін қалыптастыруға мүмкіндік береді. Несиеті балдық бағалау әдісін де пайдалануға болады.

3. Несие тәуекелдерін басқару. Тәуекелді басқарудың подлежащиен және олардың үлкендігін анықтап болған соң, несиеті тәуекелдерді басқару стратегиясы мен әдістемесін жасап шығару қажет. Ол несиеті тәуекелдердің туындауын болдырмауға, сонымен қатар, банктің тиімділігі мен өтімділігі үшін несиетік тәуекелдің негативті жағдайларын болдырмау үшін бағытталуы мүмкін

 

 

 

Қаржы институттарында операциялық тәуекелді басқару

 

1. Операциялық тәуекел бойынша қаржы институттары жағдайының құрамдас элементтері.

2. Операциялық тәуекелдің туындауының себептері.

3. Операциялық шығындар классификациясы.

4. Операциялық тәуекелдің минимизациясы.

 

1. Операциялық тәуекел бойынша қаржы институты заңнамасының құрамдас элементтері

Құжат құрылымы, көбіне, оның түсініктілігі және органдарды бақылайтын және реттейтін жауапты қызметкерлерге пайдалылығын анықтайды. Бөлімдердің көпдеңгейлі құрылымдарын пайдалану жақсы практика болып табылады, яғни, тақырыптар мен тақырыпшалар. заңнама бөлімдеріне мысалдық құрылымды келтірейік (халықаралық тәжірибе):

 

1. Жалпы жағдай.

2. Анықтамалар және терминдер.

3. Мақсаттар, операциялық тәуекелдерді басқару мәселелері мен принциптері.

4. Операциялық тәуекелдердің классификациясы.

5. Операциялық тәуекелдердің идентификациясы.

6. Операциялық тәуекелдерді жүзеге асыру жағдайларының аналитикалық мәліметтер базасын енгізу реті.

7. Операциялық тәуекелдерді бағалау және мониторинг әдістері.

8. Операциялық тәуекелдерді шектеу (минимизациялау) әдістері.

9. Қаржы-шаруашылық әрекеттің үздіксіздігін қамтамасыз ету бойынша негізгі шаралар және стресс-тестілеу.

10. Операциялық тәуекелдерді басқару жүйесі бойынша банк бөлімшелерінің жауаптылық және өкілділігі.

11. Ішкі есептілікті баяндау реті.

12. Операциялық тәуекелдерді басқару жүйесін бақылау.

13. Операциялық тәуекелдер туралы ақпараттарды ашу реті.

14. Соңғы жағдай.

Егер несиеті мекеме, шетелдік серіктестер және инвесторлар, батыс рейтингтік агенттіліктер сияқты қызығушылық танытқан жақтарға операциялық тәуекелдерді басқару туралы ақпаратты ашуға бел буса, онда жағдайға «Операциялық тәуекелдерді басқару мәдениеті» және «Экономикалық капитал есебі» сияқты бөлімдерді қосу қажет.

 

2. Операциялық тәуекелдердің туындау себептері

Операциялық тәуекелдердің туындауы ішкі де, сыртқы да себептермен шартталуы мүмкін.

Операциялық тәуекелдердің туындауының ішкі себептеріне мыналар жатады:

— банктің ұжымдық құрылымының бөлімшелер мен қызметкерлердің өкілділігін үлестіру бойынша, банк операциялары мен басқа да келісімдерді жүзеге асыру реті мен іс-әрекеттері, олардың құжаттандырылуы мен тіркеуде көрінуіндегі кемшілігі;

— Орнатылған тәртіп пен рәсімдерді Банк қызметкерлерінің орындамауы;

— Банкті ішкі бақылау эффективсіздігі;

Операциялық тәуекелдердің туындауының сыртқы себептеріне мыналар жатады:

жеке және (немесе) заңды тұрғалардың Банк қызығушылығына қарсы бағытталған кедейсоқ немесе қасақана іс-әрекеті;

Банк бақылауынан тыс жерде орналасқан жүйелер мен қондырғылардың қызмет етуінің бұзылуы;

Банк бақылауынан тыс жерде орналасқан қолайсыз сыртқы мән-жайы.

 

3. Операциялық шығындардың жіктелуі

Операциялық тәуекел факторларының әр түрлі үйлесуі кезінде пайда болатын операциялық шығындардың жағдайлары нәтижесінде шығындар жағдайларына жіктеледі:

қызметкерлермен немесе Банк қызметкерлерімен іске асатын асыра пайдалану немесе заңсыз іс-әрекеттері (мысалы, ұрлау, қызметін асыра пайдалану, банк операциялары мен басқа да келісімдердің жасалу факттарын қасақана қысқарту, информациялық жүйелер мен ресурстарды рұқсат етілменген қолдану);

үшінші тұлғаның заңсыз іс-әрекеттері (мысалы, бастама және (немесе) төмел және тағы да басқа құжаттардың қолдан жасалуы, информаіиялық жүйеге рұқсат етілмеген енуі);

Банктың немесе оның қызметкерлерінің еңбек заңнамасын бұзуы (мысалы, еңбек келісімі шарттарының бұзылуы, қызметкерлердің денсаулығына зиян тиуі);

басқа да заңнамаларды бұзу (сонымен қатар, қылмыстық жолмен алынған монопольяға қарсы кіріс легелизациясы (жуылу) бойынша қарсы әсер ету, және саңкестерді қаржыландыру);

клиенттер, контрагенттер және (немесе) басқа үшінші тұлғалардың негізгі қызметімен байланысты келісімшарттан туындайтын орындалған немесе орындалуы қажетті міндеттер;

іскерлік айналым дәстүрлерінің бұзылуы (мысалы, құпия мәліметтің орынсыз пайдаланылуы, қызметтердің міндеттелуі, баға бойынша келісіп алу)

негізгі қаражаттар мен басқа материалдық активтердің зақымдануы немесе жоғаруы (ланкестік әрекет, табиғат апаттары, өрт нәтижесінде);

қондырғылар мен жүйелердің істен шшығуы (мысалы, автоматтандырылған банк жүйесінің, байланыс жүйесі жмысының істен шығуы, қондырғының бұзылуы);

қызметтің орынсыз ұйымдасуы, басқару мен орындау қателіктері (мысалы, ішкі процестер мен процедуралардың барабар емес ұйымдаасуы нітижесінде, қорғау жүйесінің және (немесе) мәліметтерге рұқсат алу ретінің болмауы (жетілдірілмеуі), Банк ішіндегі информациялық ағымның дұрыс емес ұйымдасуы, қызмет қамсыздандырушылардың Банк алдында міндеттерін орындамауы, операциялар мен келісім бойынша мәліметтерді енгізу мен өңдеу кезінде жіберілген қателер, құжаттардың жоғалуы т.т.).

Операциялық шығындар мынадай түрде болуы мүмкін:

активтер құнының төмендеуі;

материалдық активтерді жедел есептен шығару (алып тастау);

соттың қаулысының (шешімінің) ҚР заңнамасына сай, өкілетті органдар шешімі негізінде ақшалай төлемдер;

клиенттер мен контрагенттерге ақшалай төлем, сонымен қатар Банк кінәсімен жауапкершілікке тартылған Банк қызметкерлерінің шығынның соттан тыс ретте орнын толықыру мақсатында ақшалай төлемдер жасау;

шаруашылық іс-әрекетті қайта қалпына кетріру және қателіктер, апаттар, табиғат апаттары және басқа да ұқсас жағдайларда зардаптарын жою;

басқа да шығындар.

 

4. Операциялық тәуекелді төмендету

Операциялық тәуекелді төмендету операциялық шығындарға және (немесе) қалыпты операциялық шығындардың мөлшерін азайтуға (шекеуге) ұшырататын оқиғалар немесе жағдайлардың бастау мүмкіндіктерін төмендетуге бағытталған іс шаралар кешенінің іске асуы болжайды. Банк деңгейінде бақыланатын операциялық тәуекелді төмендетудің негізгі әдісі ұжымдық құрылымдарды, банктық операциялар жасаудың ішкі ережелер мен процедураларын жасап шығару және операциялық тәуекелдің пайда болу факторларын жою (төмендету) үшін басқа да келісімдер. Бұл кезде уәкілеттілікті бөлу принциптерін сақтау, жүргізілетін банктық операциялар бойынша бекіту (келісу) реті және есептілігі және басқа да келісімдер бойынша ерекше көңіл бөлінеді.

Операциялық тәуекелді төмендету үшін Банк келесі негізгі құралдарды қолданады:

информация қол жетімділікті шектеу;

нформациялық жүйеге рұқсат етілмеген кіруге қарсы қорғаныс жасау;

информациялық жүйе құралдарымен рұқсат етілмеген операцияларды жасауға қарсы қорғаныс;

құжаттарды жасауға дейінгі бақыланатын жұмыс орындарын ұйымдастыру;

қос енгізуді ұйымдастыру;

қатер іс-әрекеттерді анықтау үшін автоматты тексеру процедураларын икемдеу және қосу;

майда қайталанатын әрекеттерді автоматты түрде орындау;

пайдаланушы іс-әрекеттерінің аудиті (тіркелу және мониторинг).

 

 

 

Тақырып 6. Қаржы институттарында пайыздық тәуекелді басқару

 

Лекция сұрақтары:

1. Пайыздық есептің әдістері және негізгі түсініктері

2. Пайыздық тәуекелдің басқарудың негізгі әдістері

3. Пайыздық тәуекелдің факторлары

4. Пайыздық тәуекел деңгейін бағалау әдісі

 

1. Пайыз жайлы негізгі түсінік және оларды есептеу әдістері

2.

Пайыздық тәуекел банк үшін пайыздық мөлшерлеменің болжанбаған, қолайсыз өзгерісі нәтижесінде шығынға ұшырау мүмкіндігі және маржаның біршама төмендеуі, оның нөлге теңесуі немесе кері көрсеткіші.

Пайыздық тәуекел ұсынылып жұмылдырылған қаржыны қайтару мерзімдері сәйкес келмеген кезде немесе активт және пассив операциялары бойынша салымдар әр түрлі тәсілдермен (белгіленген мөлшерлеме ауыспалы немесе керіге қарсы) ұсынылған жағдайларда пайда болады. Соңғы жағдайда қаржы қысқа уақыт аралығында ауыспалы мөлшерлемемен қарызға алынған, ал несие ауыспалы мөлшерлемелер күтілетін деңгейден аспаған кезді ескере отырып, белгіленген мөлшерлемемен ұзақ уақытқа берілетін жағдай мысал бола алады. Осылайша, бұл тәуекел банк кірістеріне, автивтердің экономикалық бағасына, міндеттер мен баланстағы құралдарға әсер етеді. Банк ұшырайтын пайыздық тәуекелдің негізгі формалары төменде көрсетілген:

мерзімдердің айырмашылығына (бекітілген пайыздық мөлшерлеме үшін) байланысты және банктық активтер, пассивтер және баланстағы ұстанымдардың жаңа бағасының (құбылмалы пайыздық мөлшерлеме үшін) бекітілуіне байланысты пайда болатын жаңа бағаны ұсыну тәуекелі;

табыстылықтың қисық сызығының формасы мен көлбеуінің өзгеруіне байланысты пайда болатын табыстылық қисық сызығының тәуекелі;

пайыздардың әр түрлі құралдары бойынша табыс әкелген және төленген аяқталмаған арақатынастылыққа байланысты пайда болатын негіздік тәуекел;

көптеген банктық активтер, пассивтер және балланстанған іс-қағаздар жиынына орнатылған анық көрінетін немесе ұйғарымды опциондарға байланысты пайда болатын нұсқалылық.

 

3. Пайыздық тәуекелді басқарудың негізгі әдістері

 

Банк депозиттерінің іс-қағаздар жиыны біршама деңгейде кез-келген уақытта клиенттердің депозиттер бойынша сұрау қызметіне байланысты. Егер банктар депозиттерінің іс-қағазда жиынының құрамы бойынша өз бетінше шешім қабылдағанда, олар талап етілуі мен аз кірісті жедел және сақтандырушы салымдар депозиттерінің үлкен үлесін иемденуді қалар еді. Егер шоттар қымбаттылығы банктың барлық қаражат көздеріне төмендеуіне жатқызылса және әдетте негізгі депозиттердің біршама бөлігін құрайды. Бірақ банктар арзан депозиттерді қаласа, онда тек бұқара ел ғана қандай депозиттер ұсынылатынын анықтайды. Клиеттердің қауауымен санасқысы келмейтін Банктар оларды ескеретін банктардың пайдасына депозиттерінен айырылады. Банктар клиенттерді қызықтыру және олардың салымдарын ұстап тұру үшін айтарлықтай жоғары пайыздық кіріспен қамтамасыз ету керек, сонымен қатар депозит қаражаттарын пайдаланудан келіп түсетін кез-келген кірісті жұтып қоюы мүмкін өте жоғары пайыздық мөлшерлемелерден аулақ болуы қажет

Баланстың екі жағымен де онаң басқарып отыру шектелген. Активтерді басқару шектелген: а) банк активтері іс-қағаздар жиынтығының құрамын анықтауға көмектесетін өтімділігі мен төленбеу тәуекелі түсінігімен және б) несие бағасының құрылымын анықтауда банк азаттығын шектейтін басқа банктар жағынан бағалық бәсекелестік. Сонымен бірге, міндеттемелерді басқару қаржыландыру кезінде: а) банк кез-келген уақытта өз салымшыларының арасында және басқа несиелерде сәтті орналастыра алатын, яғни қарыз беру үшін қол жетімді қаражаттың қарыз құралдарының шектелген таңдалуы және мөлшері; б) басқа банктар жағынан қолда бар қаражаттың бағалық бәсекелестігіне итермелейді. Міндеттемелерді басқару ықпалдастығы мен активтерді басқару, сонымен қатар әр түрлі мерзімдер, мөлшерлемелер, көлемдер, қол жетімділік деңгейі бар өскен қарыз қаражаттарды пайдалану тез өсу мен көп кіріске кепіл бермейді. Үлкен мүмкіндіктер үлкен тәуекелді білдіреді. Берілген жағдайда пайыздық тәуекелі бар – ықтималды төмен кірісі немесе тіпті шығыны бар тәуекел қаражаттарды іздеу кезінде дұрыс емес шешім қабылаумен байланысты. Пайыздық тәуекелді басқарудың міндеттері бан кірістілігі мен өтілмділік мақсаттарының шегінде бұл тәуекелді төмендетуден тұрады. Пайыздық тәуекелді алдын-алу мақсатында коммерциялық банктарға:

1) ақшы нерығындағы жаңа жағдайлар пайыздарына дұрыс құралдарды пайдалану (несиелі келісімшарттар);

2) баланс құрылымын өзгертуге бағытталған саясат жүргізу;

3) пайыздық тәуекелдің өтемақысын анықтау қажет.

 

4. Пайыздық тәуекел деңгейін бағалау тәсілдері

 

Банктардың активтері мен пассивтерін толығымен сәйкестендіруге болмайды, өйткені банк орын алған бизнес анықталмаған оң немесе әр түрлі типті болады. сәйкестендіруге ұшыратпаған жағдайда түсімділік ықтималдылығы өседі, бірақ сонымен бірге шығын тәуекелі де артын кетуі мүмкін.

Осылайша, пайыздық тәуекел бойынша банк ұстанымдарының негізгі көрсеткіштеріннің бірі активтер мен пассивтер арасындағы теңгерілумеу (келісілмеу) деңгейі болып табылады. Теңгерілмегендік активтер мен пассивтер бойынша пайыздық мөлшерлеменің өзеруі жүзеге асуы мүмкін уақыт аралығындағы айырмашылыққа жатады. Бұндай уақыт айналымы әдетте активтер мен пассивтер бабы бойынша жаңа бағаны бекіту күні ретінде белгілі.

Тәуекелге ұшырау өзгерісінің пайыздық мөлшерлемелерін өлшеудің кілтті әдісі ГЭП менеджмент деп аталатын әдісті қолданумен байланысты.

Берілген әдіс банктың пайыздық кірісіне пайыздық мөлшерлеменің әсер етуін бағалауға негізделеді.

Теңге, рубльмен (доллормен) белгіленетін ГЭП төмендегі формуламен өлшенеді:

ГЭП =ПСА – ПЧП ,            (1.3)

мұндағы ПСА пайыздық мөлшерлеменің өзгерісіне сезімтал активтер;

      ПСПпайыздық мөлшерлеменің өзгерісіне сезімтал пассивтер.

Талдау әдісін қолданудың кілтті моменттері келесідей болып табылады: пайыздық мөлшерлемелердің өзгеру тенденциясын болжау, жоспарлау мүмкіншіліктерін анықтау, банк активтері мен пассивтерін екі категорияға бөлу: пайыздық мөлшерлеменің өзгерісіне сезімтал активтер/пассивтер өтеу мерзімдері бойынша, және пайыздық мөлшерлеменің өзгерісіне сезімтал емес активтер/пассивтер немесе бірінші қайта бағалау бойынша топтастырылады. Жоспарлау мүмкіндіктерін енгізу уақытша факторды есептеу әдісі болып табылады.

 

 

7 Тақырып. Қаржы құралдарының нарықтық тәуекелді басқаруы

Дәріс сұрақтары:

1. Нарықтық тәуекелді басқарудың терминдері, мақсаттары, міндеттері және принциптері

2. Нарықтық тәуекелдің пайда болу себептері

3. Нарықтық тәуекелді басқарудың сатылары мен әдістері

4. Нарықтық тәуекелді анықтау

5. Нарықтық тәуекелді бағалау

6. Нарықтық тәуекелдің мониторингі

7. Нарықтық тәуекелді бақылау және төмендету

 

1. Нарықтық тәуекелді басқарудың терминдері, мақсаттары, міндеттері және принциптері

 

Нарықтық тәуекелсауда-саттық іс-қағаздар жиынтығының қаржылық құрал-жабдықтарының, сонымен қатар шет ел валюталары бағамының және/немесе бағалы металдардың нарықтық бағасының өзгеруі нәтижесінде Банкта қаржылық зияндар/шығындардың пайда болу тәуекелдері. Басқа банктік тәуекелдерден нарықтық тәуекелдің айырықша белгісі оның нарықтық конъюнктурасына тәуелділігі болып табылады. Нарықтық тәуекел қор тәуекелі, валюталық және пайыздық тәуекелден тұрады.

Қор тәуекелі – қор құндылықтарының – бағалы сауда-саттық, сонымен қатар басқаруға қатысуды бекітетін іс-қағаздары жиынтығыны мен қор құндылықтарының эмитентімен және қаржылық құралдардың туындыларымен де, қаржы құралтарындағы жалпы нарықтық бағаның ауытқуымен де байланысты нарықтық бағаның қолайсыз өзгерістерінің нәтижесіндегі шығындар тәуекелі.

 

2. Нарықтық тәуекелдің пайда болу себептері

 

Нарықтық тәуекелдің пайда болуы ішкі және сыртқысебептерге негізделуі мүмкін. Нарықтық тәуекелдің пайда болуының ішкі себептеріне төмендегілер жатады:

1) қаржы құралдарын сатып алу/іске асыру кезіндегі жаман ниетті манипуляциялар;

2) қаржы құралдарын сатып алу/іске асыру бойынша, сонымен қатар айтылуының уақыттары мен сандары бойынша қате іс-әрекет.

Нарықтық тәуекелдің пайда болуының сыртқы себептеріне төмендегілер жатады:

1) сауда-саттық іс қағаздары жиынтығының – қор құндылықтарының – құнды қағаздар, сонымен қатар басқаруға қатысуды бекітетін іс-қағаздары жиынтығы мен эмитент жағдайымен және қаржы құралтарындағы жалпы нарықтық бағаның ауытқуымен байланысты факторлардың әсерінен қаржылық құралдардың туындыларымен қаржы құралдарының нарықтық бағасының өзгеруі

2) шет ел валюталарының бағамдарының өзгеруі;

3) бағалы металлдардың нарықтық бағасының өзгеруі;

4) активтер, пассивтер және баланстан тыс талаптардың өтелім мерзімдерінің және бекітілген пайыздық мөлшерлеме құралдары бойынша мүмкіндіктердің сай келмеуі;

5) активтер, пассивтер және баланстан тыс талаптардың өтелім мерзімдерінің және өзгеретін пайыздық мөлшерлеме құралдары (пайыздық мөлшерлемені қайта қарау тәуекелі) бойынша мүмкіндіктердің сай келмеуі

6) берілген позицияларды жабу кезінде кірістердің потенциальді шығындарын арттыру нәтижесінде пайда болған шығындалу тәуекелінің бір эмитентінің қаржылық құралдары бойынша ұзын және қысқа ұстанымдарының табыстылық қисық сызығының сыртқы пішінінің өзгеруі (табыстылық қисық сызығының тәуелділігі)

7) бекітілген пайыздық мөлшерлемесі бар қаржы құралдары үшін олардың мерзімдері сәйкес келген жағдайда – қызықтыратын және орналастырылған несиелік ұжым қорлары бойынша пайыздық мөлшерлемелердің өзгеру деңгейінің сай келмеуі; құбылмалы пайыздық мөлшерлемесі бар қаржы құралдары үшін пайыздық мөлшерлемені қайта қарастырудың бірыңғай жиілігі жағдайында – пайыздық мөлшерлемелердің өзгеру деңгейінің сай келмеуі (базалық тәуекел);

8) келісімге отырған бір жақтың өз міндеттерін атқарудан бас тарту нәтижесінде шығынның пайда болу тәуекеліне ұшырататын пайыздық мөлшерлемелердің (құнды қағаздар, несиелер, ипотекалық қарыздар, облигациялар және т.б.) өзгерісіне сезімтал дәстүрлі пайыздық құралдары бар опциялық келісімдердің кең қолданылуы (опционды тәуекел);

9) Банктың клиенттері мен контрагенттерінің келісімшарт ережелерін бұзуы.

 

3. Нарықтық тәуекелді басқарудың сатылары мен әдістері

 

Нарықтық тәуекелді басқару келесі сатылардан тұрады:

1) нарықтық тәуекелді анықтау;

2) нарықтық тәуекелді бағалау, сонымен бірге пайыздық, қорлық, валюталық тәуекелді бағалау;

3) нарықтық тәуекелдің мониторингі;

4) нарықтық тәуекелді бақылау және/немесе нарықтық тәуекелді төмендету.

 

Нарықтық тәуекелді бақарудың мақсаттары мен міндеттеріне келесі әдістермен белгілі-бір принциптерді ұстанған жағдайда жетуге болады:

1) шектік мәндердің (шектер) жүйесі;

2) өкілеттілік жүйесі және шешім қабылдау;

3) информациялық жүйе;

4) қаржы құралдарының мониторинг жүйесі;

5) бақылау жүйесі.

 

4. Нарықтық тәуекелді анықтау

 

Нарықтық тәуекелдің пайда болу және анықтау мақсатында Банк параметрлер жиынтығын бағалайды. Ол Банк іс-әрекетінің нақты бағытының басқа сипаттамаларыны пайда болуы мен сәйкесінше Банктың сапалы нарықтық тәуекелді қабылдауды білдіретін жағдайы мен мөлшерінің өзгеруі болып табылады. Нарықтық тәуекелді бағалау параметрлері жүйесінің негізгі мақсаты Банкқа толығымен нарықтық тәуекел әсерін төмендету бойынша Банк іс-әрекетінің білгілі-бір бағытына қатысты тиісті басқарушылық шешім қабылдауын қамтамасыз ету.

Нарықтық тәуекел деңгейін бағалау үшін Банк келесі параметрлерді пайдаланады:

НТ – нарықтық тәуекелдің жиынтықты көлемі;

ПТ – пайыздық тәуекел – пайыздық мөлшерлемелердің өзгеруіне сезімтал қаржы құралдары бойынша нарықтық тәуекелдің көлемі;

ҚТ – қорлық тәуекел – құнды іс-қағаздардың ағымдағы (әділетті) бағасының өзгеруіне сезімтал қаржы құралдары бойынша нарықтық тәуекелдің көлемі;

ВТ – валюталық тәуекел – ашық позицияларда шет ел валюталар және бағалы металдар бойынша нарықтық тәуекел көлемі.

Нарықтық тәуекелді анықтау және бағалау деңгейі бірыңғай негізде іске асырылады. Банк қызматкерлері Бағалы қағаздарды басқару бөліміне нарықтық тәуекелді анықтау және бағалауда пайдаланылатын сәйкес параметрлердің өзгеруі жайлы дәлелдейтін есептеуге қажетті дәйектер мен мағұлматтарды беріп отырады.

Құнды қағаздарды басқару қызметкерлері алынған мәліметтердің өңдеуін жасап, оны Ұжымдық-бақылау бөліміне береді. Алынған мәліметтерді Ұжымдық-бақылау бөлімінің қызметкері Банктың бірегей информациялық-есептік жүйесіне енгізеді. Мағұлматтар енгізілген құжаттардың түпнұсқалары мәліметтерді Бағалы қағаздарды басқармасына немесе Бағалы қағаздарды басқармасының өзіне бағытталып, Банк бөлімшелерінің құжаттарымен бірге сақталады.

Енгізілген көрсеткіштердің негізінде Банктың информациялық-есептік жүйесінде тәуекел деңгейін бағалау келесі аналитикалық есептер бағдарламалық қалыптасады:

Ашық валюталық позиция”;

Нарықтық тәуекелдің оның құрамдас бөліктері – пайыздық, қорлық және валюталық тәуекелдердің деңгейін бағалау”.

Тәуекел деңгейін бағалау үшін Банк қолданылатын әр көрсеткіштер жиынтығы бойынша шектік мәндер жүйесі (шек қойылады) анықталынады. Оларды жеңу толығымен Банкқа әсер ету тәуекелдерінің артуын және оның шекті жағдайына мен ағымдағы жағдайдардың мөлшеріне жақындау.

Шектік мәндер (шектер) жүйесі тәуекелдің рұқсат етілген деңгейін Банкпен арттыруды бекітудге тартылған. Шектік мәндер (шектер) жүйесі Банк Басқармасымен орнатылады және жылына екі реттен жиі емес қайта қарастырылады. Нақты лимиттерді өзгерісінің инициаторы ретінде сәйкес келетін Банк бөлімшелерінің жетекшілері, Ішкі бақылау қызметінің жетекшілері, Басқару. Басқарма Төрағасы жақтайды.

Ұжымдық-бақылау бөлімінің қызметкері нарық тәуекелінің деңгейі жайлы есепті Банктың директорлар кеңесіне тоқсан сайын ұсынып отырады. Егер күнтізбелік тоқсан ішінде нарықтық тәуекелдің деңгейін бағалау үшін Банк қолданатын кез-келген көрсеткіштер оның орнатқан лимитінен асып түссе, Ұжымдық-бақылау бөлімінің қызметкері бұл жайлы кідірместен Банктың директорлар кеңесін құлақтандырады.

 

5. Нарықтық тәуекелді бағалау

 

Нарықтық тәуекелдің жиынтықты көлемін есептеу келесі формула бойынша шығарылады:

НТ = 12,5 х (ПМ + ҚТ) + ВТ,

мұндағы НТ нарықтық тәуекелдің жиынтықты көлемі;

ПМ пайыздық мөлшерлеме;

ҚТ – қорлық тәуекел;

ВТ – валюталық тәуекел.

ПМ мен ҚТ көрсеткіштерін есептеу Банк келесі критерилердің бірін қанағаттандырған жағдайда іске асады:

нарықтық тәуекелдің (НТ) жиынтықты көлемін есептеу күніне қаржы құралдарының ағымдағы (әділетті) бағасының соммалық көлемі жағдайы бойынша тең болады немесе Банктың баланстық активтерінің көлемінен 5 пайызға асып түседі. Егер жағдайы бойынша нарықтық тәуекел көлемінің жиынтығының бар болғаны бір күніне есептелгенде қаржы құралдарының ағымдағы (әділетті) бағасының соммалық көлеміне тең болар еді немесе баланстық активтерінің көлемінен 6 пайызға асып түсер еді, ПТ мен ҚТ есептеу бірыңғай негізде Банк орнатқан айналмалылықпен белгіленген күннен басталады. Қаржы құралдарының ағымдағы (әділетті) бағасының соммалық көлемі бірыңғай негізде, балланстық және балланстық емес шоттарда қаржы құралдарының көріну мерзімінен басталады;

нарықтық тәуекелдің жиынтықты көлемін есептеу күніне жағдай бойынша қаржы құралдарының ағымдағы (әділетті) бағасынан Банктың меншікті қаражатының (капитал) көлемінен 200 пайызға асып түседі.

 

Қаржылық құралдар бойынша таза ұстанымдар келесілерді есепке ала отырып анықталады:

таза ұстанымның көлемін есептеу үшін қаржылық құралдар ағымдағы (әділетті) баға бойынша нарықтық тәуекел көлемінің күніне есептеу арқылы қайта бағаланады;

егер қаржы құралынының эмиссиясы жеке бөлімдермен (үлесті несиелермен) шығарылатын болса, онда таза ұстанымды есептеуде бір үлесті несиенің қаржы құралы бойынша тең шамалы ұзын және қысқа ұстанымдар қосылмайды (өте жоғары тәуекелді қаржы құралдарын қоспағанда);

тең шамалы ұзын (қысқа) ұстанымдар әр түрлі үлесті несиелердің бірыңғай қаржы құралдары бойынша таза ұстаным есептеулеріне қоспауға болады, егер әр түрлі үлесті несиелердің қаржы құралдары бір уақытта 6 ай ішінде ұжымдық сауда-саттық аудандарына қарайтын болса және/немесе әр түрлі үлесті несиелердің қаржы құралдары бойынша ағымдағы (әділетті) баға көлемінің өзгеруіне бағытталуы көрсетілген уақыт аралығына сай келеді;

таза ұстанымның есептеулеріне бірнеше активтерден тұратын қаржы құралдарының негізінде жатқан туынды қаржы құралдары бойыншаұстанымдар қосылады (базалық активтер);

абазалық активтері әр түрлі валюталарда көрсетілген айырбас бойынша таза ұстанымдар есептеулері әр валютаға жеке жүргізіледі.

 

Пайыздық тәуекелді есептеу

 

Пайыздық тәуекел – нарықтық мөлшерлеменің өзгеруінен пайда болған Банктың меншікті қаражатының (капиталының) бағасының төмендеу тәуекелі. Пайыздық тәуекелді есептеу келесі қаржылық құралдар бойынша жүргізіледі:

қарыздық құнды қағаздар;

конверсия құқығы бар бөлшекті құнды қағаздарды қарыздық құнды қағаздарға;

айырбасталынбайтын артық дәреже бойынша анықталған дивидент мөлшері;

базалық активіт пайыздық кіріс әкелетін қаржылық құралдар, құнды қағаздар индексі пайыздық мөлшерлеменің өзгерісіне сезімтал, немесе сәйкес талаптар және (немесе) міндеттер пайыздық мөлшерлеме негізінде есептелінетін жағдайлар бойынша келісімшарттар болып табылатын қаржылық құралдар туындылары (сатып алынған опциондардан басқалары)

 

8 Тақырып. Қаржы құралдарының инвестициялық тәуекелді басқаруы

 

Лекция мақсаты: Инвестициялық тәуекелдің негізгі пайда болу себептерін зерттеу және басқару әдістерін қарастыру.

Лекция сұрақтары:

1 Инвестициялық тәуекелдің терминдері, мақсаттары, міндеттері және басқару принциптері.

2. Инвестициялық тәуекелді анықтау.

3. Инвестициялық тәуекелді басқару кезіндегі негізгі стратегиялар.

 

1. Инвестициялық тәуекелдің терминдері, мақсаттары, міндеттері және басқару принциптері

Нарықтық экономика жағдайында инвестициялық салымдарға арналған әр түрлі мүмкіндіктер пайда болды. Заңды немесе жеке тұлға катиталды салу бағытын таңдаған кезде негізгі критерилердің бірі инвестициялық тәуекел болып табылады. Активтерге бұндай салымдар қарыз алушыға ақшалай қаражат беруден ерекшеленеді, егер соңғысы несиені қолданғаны үшін пайыз ретінде кіріс алуды ғана көздесе, онда құнды қағаздарға салым жасау пайда алумен қатар банк өтімділігін тиісті деңгейде ұстап тұруға қажетті ақшалай қаражат ағымын реттеуге және де өз міндеттерін уақытылы пайдалануға болады.

Инвесторлар тапшы өнімдердің, қызметін, мүліктік және мүліктік емес құқықтар, әсер ету саласын кеңейту және т.б. жолдармен қол жетімді капиталды сақтау мен көбейтуге мүдделі

 

2. Инвестициялық тәуекелді анықтау.

Құнды қағаздар жиынтығын басқару – бұл олар өзінің бағасын ғана сақтап қоймай, сонымен қатар инфляция деңгейіне байланыссыз едәуір кіріс әкелетін құнды қағаздар жиынтығына иелік ету өнері.

Басқару процесінің барлық сатылары бір-бірімен байланысты екенін естен шығармаған жөн. Өйткені қазақстандық банктар өз іс-қағаздарының жиынтығында негізінен инвестициялық тәуекелге ұшырымаған дерлік, бірақ әр түрлі өтеу мерзімдері бар мемлекеттік қағаздары болады. Шет елдің инвестиция құю мерзімдерін таратуға қатысты альтернативті стратегиялар тәжірибесін қарастыру пайдалы болады. Бұл стратегиялар инвестициялық тәуекелді төмендету әдістері болып табылады және қазақстандық банктардың пратикасында тек мемлекеттік бағалы қағаздар ғана емес, сонымен қатар жеке сала қағазадары үшін де қолданылады.

 

3. Инвестициялық тәуекелді басқару кезіндегі негізгі стратегиялар.

Әр инвестициялық жобамен ақша ағымын (Cash Flow) байланыстырған жөн. Олардың элементтері таза жиылыстар (Net Cash Outflow) немесе таза ақшалай қаражат ағымы (Net Cash Inflow) болып табылады.

Таза ағым деп (Net Cash Outflow жылына k-м) ағымдағы ақша түсіру (кері ара-қатынаста таза түсім орын алады) үстіндегі жоба бойынша ағымдағы ақша шығындарын арттыру түсіндіріледі.

Ақаша ағымында соңымен жүрсе ол қарапайым деп аталады. Егер түсім пен жиылыс кезектесіп келсе, ақша ағымы күрделі деп аталады.

 

Дисконтталған бағалауға («динамикалық» әдістер) негізделгендер:

Таза әкелінген бағасы – NPV (Net Present Value);

Инвестицияның тиімділік индексі – PI (Profitability Index);

Ішкі кіріс қалпы – IRR (Internal Rate of Return);

Өзгертілген ішкі кіріс қалпы – MIRR (Modified Internal Rate of Return);

Инвестицияның сатып алынуының дисконтталған мерзімі – DPP (Discounted Payback Period).

Учетный бағалауға негізделгендер статистикалық» әдістер):

Инвестицияның сатып алыну мерзіміPP (Payback Period);

Инвестицияның эффективтілік коэффициенті – ARR (Accounted Rate of Return).

Жобаның қаржылық эффективтілігін бағалау үшін негіінен жобаны іске асыру кезінде түзілетін ақша ағымдарын дисконттауға негізделген «динамикалық« әдістер терминін пайдалану мақсатты.

Дисконттауды пайдалану «ертеңгі ақша бүгінгіден арзан» принципін негізге алуды көрсетуге және осылайша дисконт мөлшерлемесі бойынша альтернативті салымдардың мүмкіндіктерін есепке алуға мүмкіндік береді.

 

1. Инвестициялық жобаның тәуекелдерінің сыншылдығы неге сүйенеді.

2. Инвестициялық жобаның тәуекелдерін басқару арнайылығы неге негізделген. Сатып алудың дисконтталған мерзімі (DPP). Инвестиция эффективтілігінің коэффициенті (ARR).

 

9 Тақырып. Қаржы құралдарының тәуекелді басқаруын Мемлекеттік қадағалаудың рөлі. Пруденциальді реттеу

 

Дәріс сұрақтары:

1. Қаржы құралдарының тәуекелді басқаруын Мемлекеттік қадағалаудың рөлі.

2. Қаржы құралдарының пруденциальді реттелуі.

 

1. Қаржы құралдарының тәуекелді басқаруын Мемлекеттік қадағалаудың рөлі.

Ірі қазақстандық банктар өз жетістіктері үшін соңғы кезекте емес олардың несиелік жұмыстардың барлық сатыларын тікелей қамсыздандыратын информациялық тарату жасау бойынша іс-шаралар алдын-ала қабылданғаны үшін міндетті. Әлемдік стандарттарға сай келуге ел банктарының талпынысы өзінің информациялық құрылымының қызметін әрі қарай жетілдіруге, тағы да алдыңғы қатарлы информациялық құрылымдарын белсендірек пайдалану және Қазақстанның жеке маманданған информациялық агенттілікте мен мемлекеттік органдардың өзара тығыз әрекет етуге мәжбүрлейді.

Маңызды мәліметтерді арыз беруші бірге жұмыс істеген банктар мен басқа да қаржы мекемелерінен алуға боалыд. Банктар, инвестициялық және қаржылық бірлестіктер бірлестіктердің депозиттер мөлшері, өтелмеген қарыз, шоттарды төлеу кезіндегі мұқияттылық және т.б. ұсынуға болады. Бірлестіктердің саудалық серіктестері ол енгізетін сауда несиесінің мөлшері бойынша айналымдағы капиталды қаржыландыру үшін клиент бөтен қаржыны эффективті пайдаланылатынын немесе пайдаланбайтынын білуге болады.

Банктың несиелендіру бөлімі маманданған несиелік агенттіліктерге барып, олардан кәсіпорын немесе жеке тұлғаның (жеке де жеке қарыз алған жағдайда) қаржылық жағдайы жайлы есеп алыға болады. есепте бірлестік тарихы, оның операциялары, нарық өнімдері, бөлімшелер, шоттарды төлеу .жүйелілігі, қарыз болу мөлшерлері және т.б. тұрады.

Дағдарыс көріністерінің жағдайында маңызды сұрақтарды (себаптерді) шешу қысқа уақытты белгілерді жоюға қарағанда (банктардағы өтімділік дағдарысы) басымдау болу керектігін түсінгеі жөн [52, с.345-347]. Осыған байланысты төмендегілер мақсатты:

1. Нақты экономика секторында реформаларды жеделдету, дәлірек айтқанда экономика өнімділігін жғарлату мақсатында инфрақұрылымды дамыту мен өндіріс қуаттылығын қаржыландыру;

2. Басқа қаржы дел-далдарын ырықтандыру арқасында банктардың монополизациясын төмендету, мысалы инвестициялық банктар мен басқарушы бірлестіктер. Басқа да қаржылық дел-далдарды дамыту фондтық нарық арқылы немесе еншілес капитал арқылы тұрғындардың қаражатын жұмылдыру жолымен нақты секторды қаржыландыру үшін қосымша мүмкіндіктер береді. Дәл қазіргі уақытта инвестициялық банктар мен басқарушы бірлестіктердің инвестициялық іс-әрекетін қатаң реттеуіне байланысты берілген қызмет түрінің динамикалық дамуында кейбір қиындықтарды көреміз. Ұсынылатын талаптар тәуекел көрінісінің біршама айырмашылықтары бар болғанына қарамастан банктарға ұқсас. Өсылайша, мысалы, коммерциялық банктарға қарағанда, инвестициялық банктар және басқарушы бірлестіктер депозиттер бойынша әлеуметтік тәуекелге ұшырамайды (олардың болмауына байланысты). Сонымен қатар, екі жағдайда да клиент көрінісі әр түрлі. Егер банктар тұрғындардың қаржыларын тартуға бағытталған болса, онда инвестициялық компаниялар салатын қаражатының тәуекел деңгейін түсінетін маманданған инвесторлармен жұмыс істейді.

3. Банк бөлімшесін қаражаттандыру. Үкімет байланысқан тәуекелдің мемлекетке ыңғайландыру арқасында жүзеге асырылмау керек. Мұнда дағдарыс жағдайында шығындарды барлық экономикалық субъекттер кез-келген шығынды жобалардың іске асуынан пропорцоиональді өзінің қатысуы себепті қарыздарын өз мойнына алуы керек. Пайда болған жағдайда, тұрғын ұй және сауда-саттық жылжымайтын мүлігімен байланысты көптеген коммерциялық жобалар банк бөлімшелері жағынан қаржыландыру болмағандықтан шығынды болып табылуда. Бірақ, бұл сала бағаның көтерілгенінен зардап шегіп жатқаны құпия емес, ал жобалардың өздері экономикағы инфрақұрылымдық маңыздылыққа ие емес. Бұл берілген жобаларды қаржыландыру арқылы мемлекет бұндай нысандарға бағаны ағымдағы (өте жоғары) деңгейде ұстап тұруға көмектесуде, ал мемлекет бұндай нысандардың коммерциялық табиғатын есепке ала отырып, жобалармен байланысты тәуекелдерді толығымен өзине алуда.

 

2. Қаржы құралдарының пруденциальді реттелуі.

 

1. Банктың апиталыныңорнатқан к ең төменгі мөлшері

1. Банктың капиталының орнатқан ең төменгі мөлшері Үкіметтің қаржы нарығы мен қаржы ұжымдарын реттеу мен қадағалау бойынша уәкілетті органымен бекітіледі.

2009 жылдың 1 шілдесінен бастап Астана және Алматы қалалары үшін – 5000 000 000 теңге, басқа аймақтар үшін – 3 000 000 000 теңге.

2011 жылдың 1 шілдесінен бастап Астана және Алматы қалалары үшін – 10 000 000 000 теңге, басқа аймақтар үшін – 5 000 000 000 теңге.

2. Меншіктік капитал жеткіліктілік коэффициенті

к1 = КI – ИК / А 0,06 кем емес

 

К2 = К (I+II+III) – ИК / Ар – Пс

0,12 кем емес

3. Бір қарыз алушыға шаққандағы тәуекелдің ең жоғары мөлшері

«Бір қарыз алушы» терминін оган банктың талаптары бар немесе талаптар туындап қалуы мүмкін кез-келген жеке және заңды тұлға деп түсіну керек.

Банктың тәуекел мөлшерінің бір қарыз алушыға шаққандағы қатынастан оның банктағы меншікті капиталына міндеттері бойынша аспау керек:

банкпен ерекше қарым-қатынаста байланысқан тұлғалар болып табылатын қарыз алушылар үшін (k3.1), – 0,10.

басқа да қарыз алушылар үшін (k3) – 0,25

4. Өтімділік коэффициенті

Өтімділік келесі коэффициенттермен сипатталады:

банктың ағымдағы өтімділік коэффициенті;

жедел өтімділік коэффициенті к 4–1, к 4–2 және к 4–3;

жедел валюталық өтімділік коэффициенті к 4–4, к 4–5 және к 4–6.

Жедел өтімділік пен жедел валюталық өтімділік коэффициентінің ең аз мәне мынадай мөлшерде орнатылады:

K4 — 0,3;

К4-1 – 1;

К4-2 – 0,9;

К4-3 – 0,8;

К4-4 – 1;

К4-5 – 0,9;

К4-6 – 0,8.

Банктың ағымдағы өтімділік коэффициенті k4 банктың орташа айлық жоғары өтімді активтерінің саналған сыйақыны есепке алуды талап етуге дейінгі міндеттердің орташа айлық мөлшеріне қарым-қатынасы ретінде есептелінеді.

Жедел өтімділік коэффициенті к4-1 банктың орташа айлық жоғары өтімді активтерінің жеті күнге дейін қосқанда өтеуге дейінгі қалған мерзіммен жедел міндеттердің орташа айлық мөлшеріне қарым-қатынасы ретінде есептелінеді.

Жедел өтімділік коэффициенті к4-2 бір айға дейін қосқанда өтеуге дейінгі қалған мерзіммен, жоғары өтімді активтерді қосқанда банктың орташа айлық жоғары өтімді активтерінің бір айға дейін қосқанда өтеуге дейінгі қалған мерзіммен жедел міндеттердің орташа айлық мөлшеріне қарым-қатынасы ретінде есептелінеді.

Жедел өтімділік коэффициенті к4-3 үш айға дейін қосқанда өтеуге дейінгі қалған мерзіммен, жоғары өтімді активтерді қосқанда банктың орташа айлық жоғары өтімді активтерінің үш айға дейін қосқанда өтеуге дейінгі қалған мерзіммен жедел міндеттердің орташа айлық мөлшеріне қарым-қатынасы ретінде есептелінеді.

Жедел валюталық өтімділік коэффициенті к4-4 шет елдік валютада орташа айлық жоғары өтімді активтерінің жеті күнге дейін қосқанда өтеуге дейінгі қалған мерзіммен осы шет ел валютасында жедел міндеттердің орташа айлық мөлшеріне қарым-қатынасы ретінде есептелінеді.

Жедел валюталық өтімділік коэффициенті к4-5 шет елдік валютада бір айға дейін қосқанда өтеуге дейінгі қалған мерзіммен, жоғары өтімді активтерді қосқанда орташа айлық жоғары өтімді активтерінің бір айға дейін қосқанда өтеуге дейінгі қалған мерзіммен осы шет ел валютасында жедел міндеттердің орташа айлық мөлшеріне қарым-қатынасы ретінде есептелінеді.

Жедел валюталық өтімділік коэффициенті к4-6 шет елдік валютада үш айға дейін қосқанда өтеуге дейінгі қалған мерзіммен, жоғары өтімді активтерді қосқанда орташа айлық жоғары өтімді активтерінің үш айға дейін қосқанда өтеуге дейінгі қалған мерзіммен осы шет ел валютасында жедел міндеттердің орташа айлық мөлшеріне қарым-қатынасы ретінде есептелінеді.

 

5. Ашық валюта позицияларының шектері

Ашық валюталық позиция – бұл жеке шет ел мемлекетінің (шет ел мемлекеттерінің топтары) валютасында немесе тазартылған бағалы металдар, банк міндеттерінің (талаптарының) алдында осы шет ел валютасында немесе тазартылған бағалы металдарда талаптарынан асып түсуі.

Ұзын валюиалық позиция — бұл жеке шет ел мемлекетінің (шет ел мемлекеттерінің топтары) валютасында немесе тазартылған бағалы металдар талаптары (активтер мен шарттар талаптарының жиынтықты соммасы) банк міндеттерінен (міндеттер мен шартты міндеттердің жиынтықты соммасы) асып түсетін осы шет ел валютасында немесе тазартылған бағалы металдардағы ашық валюталық позиция.

Қысқа валюталық позиция – бұл жеке шет ел мемлекетінің (шет ел мемлекеттерінің топтары) валютасында немесе тазартылған бағалы металдар талаптары (міндеттер мен шартты міндеттердің жиынтықты соммасы) банк міндеттерінен (активтер мен шарттар талаптарының жиынтықты соммасы) асып түсетін осы шет ел валютасында немесе тазартылған бағалы металдардағы ашық валюталық позиция.

Банктың валюталық нетто-позициясы банктың ұзын позициясының жиынтықты соммасының барлық шел ел валюталарының арасындағы (бағалы металдармен тазартылған және қысқа позициялардың жиынтықты соммасының барлық шет ел валюталары (тазартылған бағалы металдар)) айырмашылығы ретінде есептелінеді.

Ашық валюталық позицияның келесі шектерін орнатылуды:

1) банктың меншікті капиталы көлемінің 12,5 пайызынан аспайтын мөлшеріндегі Standard & Poor’s агенттілігінен «А» төмен емес тәуелсіз рейтингі немесе екі рейтингі агенттілігінің бірінің деңгейіне ұқсас рейтингі және «Еуро» валютасы бар, сонымен қатар тазартылған бағалы металдардың шет елдік мемлекеттер валюталары бойынша ашық валюталық позиция шегі (ұзын және қысқа);

2) банктың меншікті капиталы көлемінің 5 пайызынан аспайтын мөлшеріндегі Standard & Poor’s агенттілігінен «А» төмен емес тәуелсіз рейтингі немесе екі рейтингі агенттілігінің бірінің деңгейіне ұқсас рейтингі бар, шет елдік мемлекеттер валюталары бойынша ашық валюталық позиция шегі (ұзын және қысқа);

3) банктың меншікті капиталы көлемінің 25 пайызынан аспайтын мөлшеріндегі валюталық нетто-позициясының шегі.

6. Банктың негізгі қаржылары мен басқа да қаржылық емес активтерге инвестицяи құюдың ең үлкен мөлшерлі коэффициенті.

Банк инвестициясының мөлшерінің негізгі қаржылары мен басқа да қаржылық емес активтердің өз капиталына (k6) қатысы 0,5 аспау керек.

Негізгі қаражат пен басқа да қаржылық емес активтер келесілерден тұрады:

1) жер, ғимараттар мен құрылыстар;

2) құрылып жатқан (орнатылатын) негізгі қаржылар;

3) компьютерлің құрал-жабдық;

4) тасымалдау қаржылар;

5) жалға беруге арналған негізгі қаржылар;

6) қаржылық лизингке алынған негізгі қаржылар;

7) басқа да негізгі қаржылар;

8) лицензиялық бағдарламамен қамсыздандыру;

11) басқа да материалдық қорлар;

12) капиталды салымдар бойынша қарыздық қарыз.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ударение сокращенный вар-т



При выполнении пользоваться справочными материалами демоверсии (пояснениями по действующим тенденциям ударения).

Задание 1. Образуйте форму мн. числа, поставьте ударение во всех формах. Проверьте себя по орфоэпическому словарю. Сделайте обобщение:

   Скульптор, доллар, заговор, договор, приговор, профиль, конкурс, каталог, диалог, аналог, некролог, квартал, досуг, алкоголь, феномен, творог.

   

   Задание 2. Поставьте ударение в следующих словах:

   Километр, сантиметр, килограмм, киловатт, гектолитр; барометр, манометр, хронометр, термометр.

Действие какой тенденции наблюдается? Какая функция русского ударения проявляется?

 

   Задание 3. Пользуясь словарем, расставьте ударение.

   Багроветь, баловать (-ся), бронировать (покрывать броней), бронировать (за­креплять), группировать, заиндеветь, закупорить, заржаветь, кашлянуть, лиловеть, морщить (лоб), морщить (об одежде), нормировать, обезумить, облегчить, опо­шлить, откупорить, плесневеть, принудить, ржаветь, соболезновать, уведомить, удить, ходатайствовать, экипировать.

 

   Задание 4. Составьте диалог на бытовую тему, используя данные слова:

   КрасИвее, тОрты, откУпорить, избалОванный, позвонИшь, квартАл, свЁкла, украИнский, слИвовый, придАное, мусоропровОд, Яслей, тУфель, христиАне, новорождЁнный.

 

   Задание 5. Расставьте ударение, проверьте себя, используя орфоэпический словарь.

   Апостроф, банты, бармен, благовест, гренки, дефис, документ, догмат, дремота, жалюзи, знамение, коклюш, колледж, корысть, кулинария, менеджмент, маркетинг, петля, приданое, фетиш, флюорография, шарфов, щавель, эксперт.

   Августовский, валовой, гербовая, зубчатый, кухонный, оптовый, тигровый, сливовый, украинский.

 

   

 

Уголовное право Общая часть к.з. для бакалавров ТЕСТЫ Васильева Т.В. 2014г



 

 

МОСКОВСКИЙ ГУМАНИТАРНО-ЭКОНОМИЧЕСКИЙ ИНСТИТУТ

КАЛУЖСКИЙ ФИЛИАЛ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

УГОЛОВНОЕ ПРАВО. ЧАСТЬ ОБЩАЯ.

 

Контрольные задания для студентов заочного отделения юридического факультета

По направлению подготовки 030900.62 Юриспруденция

(квалификация (степень) «бакалавр»)

 

 

 

 

 

 

 

 

Составитель – Васильева Т.В.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Калуга 2014

 

 

 

 

Составитель – Васильева Т.В.

Уголовное право. Часть Общая: контрольные задания для студентов заочного отделения. – Калуга: КФ МГЭИ, 214 — 50 с.

 

Одобрено кафедрой уголовно-правовых дисциплин. Протокол заседания кафедры № 11 от 10 июня 2014 г.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Методические рекомендации по выполнению контрольной работы

 

В основе учебного курса «Уголовное право. Часть Общая» лежит действующее уголовное законодательство, судебная практика его применения, а также положения науки уголовного права, определяющие преступность и наказуемость деяния, основания привлечения к уголовной ответственности, освобождения от уголовной ответственности и от наказания.

Уголовное право как учебная дисциплина является обязательной для студентов, обучающихся по направлению подготовки 030900.62 Юриспруденция (квалификация «бакалавр»).

Изучение данной дисциплины обеспечит формирование правосознания как важнейшего условия соблюдения законности в юридической деятельности; позволит выработать у студентов умение анализировать законодательство; способствует формированию профессиональных компетенций (ПК- 2, ПК-3, ПК-4, ПК-5, ПК-6, ПК- 9, ПК – 10 ПК-15, ПК-19).

   Учебные планы подготовки студентов предполагают обязательное выполнение каждым студентом заочного отделения юридического факультета контрольного задания по учебной дисциплине «Уголовное право. Часть Общая». Данный вид самостоятельной работы студентов ориентирован на глубокое изучение ими учебного материала, развитие у них навыков анализа нормативных источников.

   Студентам предлагается выполнение контрольных заданий в виде тестов и задачи. Каждый вариант контрольного задания включает 20 вопросов, охватывающих различные темы Общей части уголовного права, в связи, с чем рекомендуется студентам перед выполнением контрольного задания прежде изучить учебный материал, нормы Общей части УК РФ и только после этого приступить к выполнению тестов. Ответы на вопросы включают только один правильный вариант. Ответы на вопросы тестов студенты фиксируют в бланке ответов, образец которого предложен в конце контрольных заданий. Данный образец необходимо скопировать. Размеры бланка ответов должны быть строго соблюдены.

   Тест считается зачтенным при наличии не менее 18 правильных ответов.

   Кроме выполнения теста студенты должны решить задачу. Ответ на задачу должен быть развернутым и аргументированным.

   Контрольная работа студентами выполняется строго по вариантам. Выбор варианта зависит от порядкового номера пофамильного списка студентов в журнале группы. Студент, чей порядковый номер по списку в журнале – первый, выполняет вариант № 1 и т.д. Студент, чей порядковый номер 11 также выполняет вариант № 1, студент, чей порядковый номер 12 выполняет вариант № 2 и т.д.

   Контрольное задание, выполненное не по своему варианту либо выполненное с большим количеством ошибок в ответах, возвращается студенту без рецензирования.

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ВАРИАНТЫ КОНТРОЛЬНЫХ ЗАДАНИЙ

 

Вариант 1

 

1. Источником уголовного права Российской Федерации являются…

1. судебный прецедент

2. постановления Пленума Верховного Суда РФ

3. Уголовный кодекс РФ

 

2.Принципы уголовного права, закрепленные в Уголовном кодексе РФ…

1. презумпции невиновности

2. законности

3. равенства граждан перед законом

 

3. Виновно совершенное общественно опасное деяние, запрещенное уголовным кодексом под угрозой наказания – приведенным утверждением определяется понятие…

1. преступления

2. состава преступления

3. формального состава преступления

 

4. Преступлением признается виновно совершенное общественно опасное деяние, запрещенное уголовным …… под угрозой наказания.

1. кодексом

2. правом

3. кодексом и иным законодательством

 

5. Психическое отношение лица к совершаемому им общественно опасному деянию, предусмотренным уголовным законом, и его последствиям – приведенным утверждением определяется понятие…

1. субъективной стороны состава преступления

2. вины

3. умысла

 

6. Предвидение неизбежности наступления общественно опасных последствий закон связывает с … умыслом

1. прямым

2. косвенным

 

 

7. Уголовно-правовое значение обнаружения умысла заключается в том, что оно ……

1. не является стадией совершения преступления, т.е. не имеет в юридическом смысле никакого уголовно-правового значения

2. является уголовного наказуемым только в составе преступления, предусмотренном ст. 119 УК РФ (угроза убийством или причинением тяжкого вреда здоровью)

3. образует особую разновидность приготовления к преступлению

 

8. Под неоконченным преступлением понимают …..

1. приготовление к преступлению

2. покушение на преступление

3. обнаружение умысла

 

9. Соучастием в преступлении признается …. совместное участие в двух и более лиц в совершении умышленного преступления

1. умышленное

2. неосторожного

 

10. Соучастием в преступлении признается умышленное …. участие двух и более лиц в совершении умышленного преступления

1. совместное

2. взаимосвязанное

3. взаимообусловленное

4. направленное на достижение единого для соучастников преступного результата

 

11. При освобождении от наказания лицо освобождается

1. от вынесения обвинительного приговора и назначения наказания

2. от судимости

3. от назначения наказания, исполнения назначенного наказания, продолжения отбытия наказания

4. от вынесения обвинительного приговора суда

 

12. Диспозиция ст. 128 УК, устанавливающая ответственность за незаконное помещение лица в психиатрический стационар,

является

1. описательной

2. альтернативной

3. простой

4. бланкетной

 

13. К виду принудительных мер медицинского характера не относится…

1. принудительное лечение в психиатрическом стационаре специализированного типа

2. помещение в лечебное исправительное учреждение

3. принудительное лечение в психиатрическом стационаре общего типа

4. амбулаторное принудительное наблюдение и лечение у психиатра

 

14. Суд при назначении наказания лицу, признанному виновным в совершении преступления, может выйти за пределы санкции статьи Особенной в случае:

1. соучастия в преступлении

2. совокупности преступлений

3. приготовления к преступлению

4. рецидива преступлений

 

15. Психическое расстройство, не исключающее вменяемости…

1. исключает уголовную ответственность

2. является обстоятельством, смягчающим наказание

3. учитывается судом при назначении наказания и может служить основанием для назначения принудительных мер медицинского характера

4. никак не сказывается на уголовной ответственности

 

16. Выдача лица, совершившего преступление – это вид правовой помощи по уголовным делам…

1. которая заключается в возвращении одним государством находящихся на его территории лиц другому государству, на территории которого они тоже совершили преступление, если лицо было передано на время для совершения необходимых процессуальных и следственных действий

2. которая заключается в возвращении одним государством находящихся на его территории лиц другому государству, если после передачи они вновь скрылись от уголовного преследования на территории этого государства

3. которая заключается в передаче одним государством находящихся на его территории лиц другому государству, на территории которого они совершили преступление, гражданами которого являются лица, совершившие преступления или против интересов которого было направлено преступление

4. которая выражается в передаче государством находящихся на его территории лиц органу международной уголовной юстиции(международного уголовного суда, трибунала) для привлечения к уголовной ответственности за международные преступления, подпадающие под его юрисдикцию

 

 

17. Более мягкий уголовный закон распространяется на

1. преступления, по которым еще не вынесен приговор, а также на лиц отбывающих наказание, либо имеющих судимость

2. только на те преступления, по которым лицо еще отбывает наказание

3. только на те преступления, по которым еще не вынесен приговор

4. только на те преступления, по которым приговор еще не вступил в законную силу

 

18. Совокупность преступлений отсутствует, если…

1. лицо совершило преступления небольшой или средней тяжести по неосторожности

2. преступление предусмотрено общей и специальной нормами

3. после вынесения приговора по делу будет установлено, что осужденный виновен еще и в другом преступлении, совершенном им до вынесения приговора суда по первому делу

4. совершено одно действие (бездействие), содержащее признаки преступлений, предусмотренных двумя или более статьями Особенной части УК РФ

 

19.Не может признаваться обстоятельством, отягчающим наказание…

1. совершение преступления в отношении лица или его близких в связи с осуществлением данным лицом служебной деятельности или выполнением общественного долга

2. совершение лицом преступления по мотиву кровной мести

3. совершение преступления по мотиву расовой, национальной или религиозной ненависти или вражды

4. совершение преступления из мести за правомерные действия других лиц, а также с целью скрыть преступление или облегчить его совершение

 

20. Неоконченным преступлением признаются…

1. приготовление к преступлению, покушение на преступление и добровольный отказ от преступления

2. формирование умысла на совершение преступления, приготовление к преступлению и покушение на преступление

3. приготовление к преступлению и покушение на преступление

4. формирование умысла на совершение преступления, приготовление к преступлению, покушение на преступление и добровольный отказ от преступления.

 

Задача. Зная о том, что Нестерова занимается сбытом наркотических средств, больные наркоманией Стрельцов и Кошелев, воспользовавшись отсутствием хозяйки, проникли в дом к Нестеровой и завладели наркотическими средствами, а также другими принадлежащими ей вещами. Их действия были квалифицированы по ч.3, ст. 158 и п. «а» ч. 2, ст. 229 УК РФ.

    Определите объект и предмет преступления, а также виды указанных составов преступлений в зависимости от а) степени общественной опасности; б) структуры состава и особенностей конструкции объективной стороны.

 

 

Вариант 2

 

1. В Уголовном кодексе РФ НЕ закреплен такой принцип уголовного, как принцип ……….

1. законности

2. дифференциации и индивидуализации наказания

3. равенства между граждан перед законом

 

2. Применение уголовного закона по аналогии…

1. допускается лишь в исключительных случаях

2. никогда не допускается

3. всегда допускается

 

3. Материальным признаком преступления является его…

1. общественная опасность

2. виновность

3. противоправность

 

4. Объектом посягательства, формой вины и категорией преступления предопределяется …… общественной опасности преступления

1. характер

2. степень

3. объем

 

5. По моменту возникновения преступного намерения выделяют умысел…

1. прямой и косвенный

2. определенный и неопределенный

3. заранее обдуманный и внезапно возникший

 

6. Преступления, совершенные с неопределенным (неконкретизированным) умыслом, квалифицируются ……

1. по фактически наступившим последствиям

2. как покушение на причинение наиболее тяжких последствий, входивших в содержание такого умысла

3. как идеальная совокупность фактически причиненных последствий и покушения на причинение наиболее тяжких последствий, входивших в содержание такого умысла

 

 

7. Стадия покушения, в преступлениях с формальным составом …..

1. никогда не возможна

2. возможна лишь в некоторых случаях

3. всегда возможна

 

8. Преступление признается оконченным, если …….

1. лицо реализовало свой умысел

2. в совершенном деянии содержатся все признаки состава преступления, предусмотренного конкретной статьей Особенной части УК РФ

3. лицо достигло своей цели

 

9. Соучастием в преступлении признается ……

1. совместное совершение преступления несколькими лицами

2. совместное участие двух и более лиц в совершении умышленного преступления

3. умышленное и неосторожное участие двух и более лиц в совершении умышленного преступления

4. умышленное совместное участие двух и более лиц в совершении умышленного преступления

 

10. Соучастие в преступлении возможно только…

1. на стадии приготовления

2. на стадии оконченного и неоконченного покушения

3. на стадии приготовления и неоконченного покушения

4. до момента окончания преступления

 

11. Обязательным условием освобождения от уголовной ответственности в связи с примирением с потерпевшим выступает…

1. заглаживание причиненного потерпевшему вреда

2. истечение сроков давности привлечения к уголовной ответственности

3. способствование раскрытию преступления

4. добровольная явка с повинной

 

12.Рецидив преступлений не учитывается…

1. при назначении наказания

2. при применении некоторых видов освобождения от уголовной ответственности и от наказания

3. при определении вида исправительного учреждения осужденным к лишению свободы

4. при квалификации преступления

 

13. Множественность преступлений…

1. никак не характеризует личность виновного

2. свидетельствует о повышенной общественной опасности личности виновного

3. свидетельствует о незначительной общественной опасности личности виновного

4. является смягчающим наказание обстоятельством

 

14. Исключительным обстоятельством, являющимся основанием для назначения более мягкого наказания, чем предусмотрено законом, не может быть признано

1. цели совершения преступления

2. несовершеннолетие осужденного

3. роль виновного в преступлении

4. поведение виновного во время совершения преступления

 

15. Сроки давности, по истечении которых лицо освобождается от уголовной ответственности, не применяются к лицам, совершившим преступления против

1. мира и безопасности человечества, предусмотренные ст. 353 (Планирование, подготовка, развязывание или ведение агрессивной войны), 356 (Применение запрещенных средств и методов ведения войны), 357 (Геноцид) и 358 (Экоцид) Уголовного кодекса

2. общественной безопасности, предусмотренные ст. 205 (Террористический акт) и 206 (Захват заложников) Уголовного кодекса

3. свободы личности, предусмотренные ст. 126 (Похищение человека), 127 (Незаконное лишение свободы) и 127. I (Использование рабского труда) Уголовного кодекса

4. жизни и здоровья, предусмотренные ст. 105 (Убийство) и 111 (Умышленное причинение тяжкого вреда здоровью) Уголовного кодекса

 

 

16. Преступление признается совершенным группой лиц по предварительному сговору, если…

1. оно совершено устойчивой группой лиц, заранее объединившихся для совершения одного или нескольких преступлений

2. оно совершено сплоченной организованной группой(организацией), созданной для совершения тяжких или особо тяжких преступлений, либо объединением организованных групп, созданным в тех же целях

3. в нем участвовали лица, заранее договорившиеся о совместном совершении преступления

4. в его совершении совместно участвовали два или более исполнителя без предварительного сговора

 

17. К стадиям совершения преступления относятся…

1. формирование умысла на совершение преступления, приготовление к преступлению, покушение на преступление, оконченное преступление и добровольный отказ от преступления

2. формирование умысла на совершение преступления, приготовление к преступлению, покушение на преступление и оконченное преступление

3. приготовление к преступлению, покушение на преступление, оконченное преступление и добровольный отказ от преступления

4. приготовление к преступлению, покушение на преступление и оконченное преступление

 

18. Не является невиновным причинением вреда, деяние, если лицо его совершившее…

1. не осознавало и по обстоятельствам дела не могло осознавать общественной опасности своих действий( бездействия)

2. не предвидело возможности наступления общественно опасных последствий и по обстоятельствам дела не должно или не могло их предвидеть

3. не предвидело возможности наступления общественно опасных последствий своих действий (бездействия), хотя при необходимой внимательности и предусмотрительности должно было и могло предвидеть эти последствия

4. предвидело возможность наступления общественно опасных последствий своих действий (бездействия), но не могло предотвратить эти последствия в силу несоответствия своих психофизиологических качеств требованиям экстремальных условий или нервно-психическим перегрузкам

 

19. Если законодатель принимает решение о включении в Общую часть уголовного закона соответствующей статьи, то эта статья…

1. помещается в Общую часть уголовного закона под номером предыдущей статьи, близкой ей по содержанию, но с дополнительной нумерацией

2. обязательно должна заменить любую другую статью Общей части уголовного закона, близкую ей по содержанию

3. устанавливается последней статьей Общей части уголовного закона с дополнительной нумерацией

4. устанавливается последней статьей уголовного закона с дополнительной нумерацией

 

20. Действительность посягательства при необходимой обороне свидетельствует, что

1. посягательство не носит общественно опасный характер

2. посягательство существует в воображении обороняющегося лица

3. посягательство еще не началось

4. посягательство существует в реальной действительности, а не в воображении обороняющегося лица.

 

Задача. Владелец бультерьера Лосев часто прогуливал свою собаку без намордника и поводка во дворе многоэтажного жилого дома, на неоднократные замечания жильцов он не реагировал. Однажды собака побежала в сторону шестилетнего Чурсина, который, испугавшись, выбежал на дорогу, и попал под колеса автомобиля, двигавшегося с превышенной скоростью и управляемого Кузнецовым. В результате полученных повреждений мальчик умер.

1.Определите наличие причиной связи между деяниями Лосева, Кузнецова и смертью Чурсина.

2.Решите вопрос об уголовной ответственности.

 

Вариант 3

 

1. Преступность и наказуемость длящегося преступления определяются уголовным законом, действовавшим в(во) ……

1. момент совершения действия виновного, направленного на прекращение преступления, или наступления событий, препятствующих дальнейшему продолжению преступления

2. время совершения первоначального общественно опасного действия (бездействия)

3. время вынесения провора суда

 

2. Преступность и наказуемость продолжаемого преступления определяются уголовным законом, действовавшим во время ……

1. совершения первого из ряда тождественных преступных действий, охватываемым единым умыслом и направленных к достижению единой цели

2. пресечения общественно опасного деяния либо во время совершения последнего из ряда тождественных преступных действий, охватываемых единым умыслом и направленных к достижению единой цели

3. вынесения приговора суда

 

3. Формальным признаком преступления является его ……

1. общественная опасность

2. виновность

3. противоправность

 

4. Преступлениями небольшой тяжести признаются умышленные и неосторожные деяния, за совершение которых максимальное наказание, предусмотренное уголовным кодексом, не превышает …. лет лишения свободы

1. двух

2. трех

3. одного года

 

5. Преступление признается совершенным с …….., если лицо осознавало общественную опасность своих действий (бездействия), предвидело возможность наступления общественно опасных последствий, не желало, но сознательно допускало эти последствия либо относилось к ним безразлично.

1. косвенным умыслом

2. прямым умыслом

3. неопределенным умыслом

 

6. Деление умысла на определенный (конкретизированый) и неопределенный (неконкретизированый) возможно применительно ….. умыслу

1. так к прямому, так и к косвенному

2. только к прямому

3. только к косвенному

 

5. Под обнаружением умысла понимается

1.высказывание намерения учинить преступление, не подкрепленное конкретными действиями

2. реальная угроза совершения преступления

3. неконкретизированный умысел

 

 

6.Приготовлением к преступлению признаются приискание, изготовление или приспособление лицом средств или орудий совершения преступления, приискание соучастников преступления, … совершения(е) преступления либо иное умышленное создание условий для совершения преступления, если при этом преступление не было доведено до конца по независящим от этого лица обстоятельствам.

1.сговор на

2. составление плана

3.устранение препятствий для

4.изучение места

 

7. Под обнаружением умысла понимается

1.высказывание намерения учинить преступление, не подкрепленное конкретными действиями

2. реальная угроза совершения преступления

3. неконкретизированный умысел

 

8. Приготовлением к преступлению признаются приискание, изготовление или приспособление лицом средств или орудий совершения преступления, приискание соучастников преступления, … совершения(е) преступления либо иное умышленное создание условий для совершения преступления, если при этом преступление не было доведено до конца по независящим от этого лица обстоятельствам.

1.сговор на

2. составление плана

3.устранение препятствий для

4.изучение места

 

9. Соучастниками преступления наряду с исполнителем признаются ……

1. инициатор

2. пособник

3. организатор

4. подстрекатель

 

10. Если исполнитель совершенного преступления не привлекается к уголовной ответственности, то соучастники ……

1. не подлежат уголовной ответственности

2. привлекаются к уголовной ответственности на общих основаниях

3. подлежит уголовной ответственности за покушение либо за приготовление к преступлению

 

11.Диспозиция ст. 226 УК, устанавливающей ответственность за хищение или вымогательство оружия, боеприпасов, взрывчатых веществ и взрывных устройств, является

1. описательной

2. отсылочной (ссылочной)

3. сложной

4. простой

 

12. Добровольный отказ от преступления отличается от приготовления к преступлению и покушения тем, что в первом случае…

1. лицо окончательно отказалось от совершения преступления

2. лицо добровольно и окончательно отказалось от преступления и при этом оно осознавало возможность доведения преступления до конца

3. преступление не было доведено до конца по не зависящим от этого лица обстоятельствам

4. оно осознавало возможность доведения преступления до конца

 

13. В структуре уголовной политики выделяют…

1. уголовно-правовой и уголовно-исполнительный компоненты (элементы)

2. уголовно-правовой, уголовно-процессуальный и уголовно-исполнительный компоненты (элементы)

3. уголовно-правовой и криминологический компоненты (элементы)

4. уголовно- правовой, уголовно-процессуальный, уголовно-исполнительный и криминологический компоненты (элементы)

 

14. Если лицо совершило преступление в состоянии опьянения, вызванном употреблением алкоголя, наркотических средств или других одурманивающих веществ, то оно…

1. подлежит уголовной ответственности

2. подлежит уголовной ответственности, в случаях предусмотренных законом

3. подлежит уголовной ответственности с применением к нему принудительных мер медицинского характера

4. не подлежит уголовной ответственности

 

15. В составе ст. 110 УК «Доведение до самоубийства» способ совершения преступления выступает в качестве

1. квалифицирующего признака

2. отягчающего обстоятельства

3. обязательного признака

4. признака, влияющего на назначение наказания

 

16. Образует соучастие…

1. совершение преступления с использованием невменяемого лица

2. присутствие на месте совершения преступления

3. совершение преступления с использованием несовершеннолетнего лица

4.совершение преступление с использованием лица, не достигшего возраста, с которого наступает уголовная ответственность

 

17. В ст. 153 УК РФ, устанавливающей ответственность за подмену ребенка, совершенную из корыстных или иных побуждений, субъективная сторона состава преступления представлена

1. виной в форме умысла и мотивом

2. виной и эмоциями

3. виной в форме неосторожности и мотивом

4. виной и целью

 

18. К стадиям совершения преступления относятся…

1. формирование умысла на совершение преступления, приготовление к преступлению, покушение на преступление, оконченное преступление и добровольный отказ от преступления

2. формирование умысла на совершение преступления, приготовление к преступлению, покушение на преступление и оконченное преступление

3. приготовление к преступлению, покушение на преступление, оконченное преступление и добровольный отказ от преступления

4. приготовление к преступлению, покушение на преступление и оконченное преступление.

 

19. При признании рецидива преступлений учитываются…

1. судимости за умышленные преступления средней тяжести

2. судимости за преступления, осуждение за которые признавалось условным, если условное осуждение не отменялось, и лицо не направлялось для отбывания наказания в места лишения свободы

3. судимости за умышленные преступления небольшой тяжести

4. судимости за преступления, совершенные лицом в возрасте до 18 лет

 

20. В случае не доведения исполнителем преступления до конца по не зависящим от него обстоятельствам остальные соучастники…

1. несут уголовную ответственность как за оконченное преступление

2. не несут уголовной ответственности

3. несут уголовную ответственность, если преступление в котором они участвовали, относится к категории особо тяжких

4. несут уголовную ответственность за приготовление к преступлению ил покушение на преступление.

 

 

Задача. Улитин катался на лыжах с горы. Во время очередного скоростного спуска он не смог объехать стоявшего у подножия горы Путилина и сбил его. В результате столкновения Путилин получил повреждения, относящиеся к тяжкому вреду здоровью.

1.Ознакомьтесь со ст. ст. 111 и 118 УК РФ. Подлежит ли Утилин уголовной ответственности?

2.Если да, то определите форму и вид вины Утилина.

 

 

Вариант 4

 

1. Временем совершения неоконченного преступления считается время

1. прекращения совершения преступления по воле виновного

2. пресечения или прекращения совершения преступления по причинам, не зависящим от воли виновного

3. вынесения приговора суда

 

2. Лицо, совершившее преступление в пределах территориальных вод РФ, подлежит уголовной ответственности

1. всегда по Уголовному кодексу РФ

2. по Уголовному кодексу РФ, если иное не предусмотрено международным договором РФ

3. в соответствие с международным договором РФ

 

3. Тяжкими преступлениями признаются умышленные деяния, за совершение которых максимальное наказание, предусмотренное уголовным кодексом, не превышает ….. лет лишения свободы

1. 10

2. 5

3. 8

 

4. Преступления, которые могут повлечь наказание в виде пожизненного лишения свободы, относятся к преступлениям ….

1. тяжким

2. особо тяжким

3. исключительной тяжкости

 

5. Небрежность закон связывает с

1.предвидением возможности наступления общественно опасных последствий, но не предвидением неизбежности их наступления

2.предвидением возможности наступления общественно опасных последствий

3.непредвидением возможности наступления общественно опасных последствий

 

6. Квалификация неоконченного преступления осуществляется ……

1. только по статье Особенной части УК РФ

2. по статье Особенной части со ссылкой на ст. 30 (с. 1 или ч. 3) УК РФ

3. по статье Особенной части со ссылкой на ст. 30 (с. 1 или ч. 3) УК РФ и ст. 66 УК РФ

 

7. Уголовная ответственность в УК РФ предусмотрена за приготовление к совершению преступлению только…

1.исключительной тяжести

2.средней тяжести

3.тяжких

4.особо тяжких

 

8. Покушение на преступление признаются умышленные действия (бездействие) лица, ……, если при этом преступление не было доведено до конца по не зависящим от этого лица обстоятельствам

1.непосредственно направленные на совершение преступления

2.посягающие на объект преступления

3.непосредственно направленные на потерпевшего

 

9. Исполнителем признается лицо, непосредственно совершившее преступление либо непосредственно участвовавшее в его совершении совместно с другими лицами (соисполнителями), а так же лицо, совершившее преступление посредством использования…

1.животных, механизмов и приспособлений, а равно орудий и средств совершения преступления

2.других лиц, в соответствии с законом не подлежащих уголовной ответственности

3.других лиц, в соответствии с законом подлежащих уголовной ответственности

 

10. Подстрекателем признается лицо, …

1.склоняющее другое лицо к совершению преступления путем уговора, подкупа, угрозы или другим способом

2.склонившее другое лицо к совершению преступления путем уговора, подкупа, угрозы или другим способом

3.склонившее другое лицо к оказанию помощи в совершении преступления

 

11.При классификации преступлений «по горизонтали»…

1. основной объект определяет место состава преступления в системе Особенной части УК РФ

2. факультативный объект определяет место состава преступления в системе Особенной части УК РФ

3. общий объект определяет место состава преступления в системе Особенной части УК РФ

4. дополнительный объект определяет место состава преступления в системе Особенной части УК РФ

 

12. Согласно ч. 3 ст. 104. 1. УК РФ имущество, указанное в ч. 1 и 2 ст. 104.1. УК РФ, переданное осужденным другому лицу (организации), подлежит конфискации, если лицо, принявшее имущество…

1. не знало и не могло знать, что оно получено в результате преступных действий

2. было соучастником преступных действий, в результате которых было получено такое имущество

3. знало или должно было знать, что оно получено в результате преступных действий

4. дает согласие на возврат такого имущества

 

13.Предмет преступления составляют…

1. предметы материального мира, непосредственно воздействуя на которые лицо совершает преступление

2. средства совершения преступления

3.охраняемые уголовным законодательством соответствующие интересы личности, общества, государства, мира и безопасности человечества

4. орудия совершения преступления

 

14. Лишение специального, воинского или почетного звания, классного чина или государственных наград может назначаться

1. за преступления средней тяжести, тяжкие и особо тяжкие

2. за преступления средней тяжести и тяжкие преступления

3. только за тяжкие или особо тяжкие преступления

4. за преступления любой категории тяжести

 

15. В качестве задач российского уголовного права выступают…

1. восстановление социальной справедливости, а также исправление осужденного и предупреждение совершения новых преступлений

2. защита прав и законных интересов лиц и организаций, потерпевших от преступлений, а также защита личности от незаконного и необоснованного обвинения, осуждения, ограничения ее прав и свобод

3. охрана соответствующих интересов личности общества, государства, мира и безопасности человечества от преступных посягательств, а также предупреждение преступлений

4. регулирование порядка и условий исполнения и отбывания наказаний, определения средств исправления осужденных, охрана их прав, свобод и законных интересов, оказание осужденным помощи в социальной адаптации

 

16. Временем совершения преступления с усеченным составом является время

1. выполнения той стадии, на которую законодатель перенес момент окончания преступления

2. наступления преступных последствий

3. совершения преступного деяния

4. возбуждения уголовного дела

 

17. Захват заложника, повлекший по неосторожности смерть потерпевшего или иные тяжкие последствия (ч. 3 ст. 206 УК), расценивается как

1. только умышленное преступление

2. преступление с двойной формой вины

3. совокупность умышленного и неосторожного преступления

4. только неосторожное преступление

 

18 . Момент окончания уголовной ответственности связан с

1. моментом освобождения от уголовной ответственности

2. моментом погашения или снятия судимости

3. моментом отбытия основного и дополнительного наказания, назначенного по приговору суда

4. моментом полного отбытия основного наказания

 

19. В систему наказаний не включается…

1.лишение специального, воинского или почетного звания, классного чина и государственных наград

2. конфискация имущества

3. штраф

4. арест

 

20. При решении вопроса о конфискации имущества в соответствии со ст. 104. 3. УК РФ в первую очередь должен быть решен вопрос о…

1. возмещении ущерба потерпевшему от преступления

2. возмещении ущерба, причиненного законному владельцу

3. возмещении ущерба государству

4. влиянии конфискации имущества на имущественное положение осужденного и его семьи.

 

Задача. Владелец квартиры Соколов самостоятельно решил заменить кран на трубе, по которой подается вода к батареям отопления. С этой целью на рынке он приобрел необходимый кран и установил его. Однако купленный кран оказался ненадлежащего качества, и во время отсутствия Соколова произошел прорыв воды. В результате аварии владельцам квартир, находившихся ниже этажом, был причинен имущественный вред в размере 260 тысяч рублей.

1) Может ли Соколов нести уголовную ответственность за повреждение чужого имущества?

 

 

Вариант 5

 

1. Лицо, совершившее преступление в пределах воздушного пространства РФ, подлежит уголовной ответственности …..

1. всегда по Уголовному кодексу РФ

2. по Уголовному кодексу РФ, если иное не предусмотрено международным договором РФ

3. в соответствие с международным договором РФ

 

2. Лицо, совершившее преступление в исключительной экономической зоне РФ, подлежит уголовной ответственности …..

1. всегда по Уголовному кодексу РФ

2. по Уголовному кодексу РФ, если иное не предусмотрено международным договором РФ

3. в соответствие с международным договором РФ

 

 

3. Состав преступления, в котором указывается на несколько действий, каждого из которых в отдельности достаточно для признания преступления оконченным, называется …..

1. формальным составом преступления

2. упрощенным составом преступления

3. составом с факультативными действиями

4. составом с альтернативными действиями

 

4. Объект преступления есть…

1. общественные отношения, охраняемые уголовным законом

2. вещь материального мира, по поводу которой совершается преступление

3. лицо, которому преступлением причинен физический, имущественный или моральный вред

 

5. Волевой элемент в легкомыслии …..

1. отсутствует

2. характеризуется желанием либо сознательным допущением наступления общественно опасных последствий

3. характеризуется нежеланием, но сознательным допущением наступления общественно опасных последствий

4. характеризуется нежеланием наступления общественно опасных последствий, проявляющимся в самонадеянном расчете на предотвращение этих последствий

 

6. Волевой элемент в небрежности ……

1. отсутствует

2. характеризуется нежеланием наступления общественно опасных последствий

3. характеризуется нежеланием наступления общественно опасных последствий, проявляющимся в самонадеянном расчете на предотвращение этих последствий

4. характеризуется отсутствием волевых усилий, направленных на предвидение наступления общественно опасных последствий

 

7. Покушение на преступление в теории и практике принято классифицировать на

1.оконченное и неоконченное покушение

2.покушение на негодный объект и покушение с негодными средствами

3.покушение, совершенное годным и негодным субъектом

 

8. Оконченное покушение имеет место тогда, когда виновный…

1.сделал все, что субъективно считал необходимым для доведения преступления до конца, однако по независящим от него обстоятельствам до конца преступление доведено не было

2.сделал все объективно необходимое для доведения преступления до конца, однако по независящим от него обстоятельствам до конца преступление доведено не было

3.достиг намеченной им цели

 

9. Лицо, склонившее другое лицо к совершению преступления путем уговора, подкупа, угрозы или другим способом признается ……

1.инициатором

2.пособником

3.подстрекателем

4.организатором

 

10. Для квалификации деяния, совершенного группой лиц по предварительному сговору, необходимо, чтобы участвующие лица договорились о совершении преступления ……..

1. до момента окончания

2. до начала совершения преступления, т.е. на стадии приготовления к совершению

3. на стадии покушения на

 

11.Территориальный принцип действия УК РФ в пространстве означает, что…

1. лицо, совершившее преступление на территории РФ, подлежит уголовной ответственности по УК РФ

2. иностранный гражданин и лицо без гражданства, постоянно не проживающее в РФ, совершившее преступление вне пределов РФ подлежат уголовной ответственности по УК РФ в случаях, предусмотренных международным договором РФ

3. гражданин РФ и лицо без гражданства, постоянно проживающее в РФ, совершившее преступление, предусмотренное УК РФ, вне пределов РФ, подлежат уголовной ответственности по УК РФ

4. иностранный гражданин и лицо без гражданства, постоянно не проживающее в РФ, совершившее преступление вне пределов РФ подлежат уголовной ответственности по УК РФ в случаях, если преступление направлено против интересов РФ либо гражданина РФ или лица без гражданства, постоянно проживающего в РФ

 

12. В ст. 107 УК, устанавливающей ответственность за убийство в состоянии внезапно возникшего сильного душевного волнения (аффекта), субъективная сторона состава преступления представлена

1. виной в форме неосторожности и эмоциями

2. виной и мотивом

3. последствиями в виде смерти

4. виной в форме умысла и эмоциями

 

13. При эксцессе исполнителя другие соучастники преступления уголовной ответственности …..

1. не подлежат за преступление, совершенное исполнителем и не охваченное их умыслом

2. подлежат за неосторожное сопричинение

3. подлежат за приготовление к преступлению

4. подлежат за покушение на преступление

 

14. Актом помилования лицо…

1. может быть освобождено от наказания либо с лиц, отбывших наказание, может быть снята судимость

2. может быть освобождено от уголовной ответственности и от наказания либо с лиц, отбывших наказание, может быть снята судимость

3. может быть освобождено только от наказания

4. может быть освобождено от уголовной ответственности либо с лиц, отбывших наказание, может быть снята судимость

 

15. При описании убийства, сопряженного с особой жестокостью, законодатель использовал факультативный признак объективной стороны состава преступления в виде

1. средств совершения преступления

2. цели преступления

3. обстановки совершения преступления

4. способа совершения преступления

 

16. При совокупности преступлений окончательное наказание может назначаться путем поглощения менее строгого наказания более строгим, если все преступления, совершенные по совокупности, являются…

1. преступлениями небольшой, средней тяжести и тяжкими преступлениями

2. тяжкими преступлениями

3. тяжкими и особо тяжкими преступлениями

4. преступлениями небольшой и средней тяжести

 

17. Организатором преступления признается лицо,

1. совершившее преступление путем использования лица, в силу возраста или невменяемости не подлежащего уголовной ответственности

2. склонившее другое лицо к совершению преступления

3. организовавшее преступление или руководившее его исполнением

4. содействующее другому лицу в совершении преступления

 

18. Объективную сторону преступления с формальным составом образуются такие обязательные признаки, как …..

1. общественно опасные последствия

2. причинная связь между общественно опасным деянием и общественно опасными последствиями

3. общественно опасное деяние

4. способ, место, время, обстановка, орудия, средства совершения преступления

 

19. В случае излечения лица, у которого психическое расстройство наступило после совершения преступления, при назначении наказания или возобновлении его исполнения время, в течение которого к лицу применялось принудительное лечение в психиатрическом стационаре, засчитывается в срок наказания из расчета один день пребывания в психиатрическом стационаре за

1. 3 дня лишения свободы

2. 2 дня лишения свободы

3. 4 дня лишения свободы

4. 1 день лишения свобод